احمد مجد الاسلام كرمانى
4
سفرنامه كلات ( فارسى )
تحت الحفظ با افتضاح زياد به طرف يزد فرستاد و در زندان اسكندرش محبوس نموده بود ، ظهير الدوله « 1 » وزير تشريفات و قايد سلسله نعمة اللهى كه بواسطه عنوان ارشاد در ميانه تبعه خود بر ضد استبداد و حمايت عدل و داد بحث ميكرد به طرف همدان بحكومت فرستاد ( انجمنى باسم انجمن اخوت ترتيب داده بود و روزنامهء باسم مجموعه اخلاق طبع نموده و بسيارى از مسائل سياسيه را در طى مطالب اخلاقى
--> صدارت امين الدوله قرارداد استخدام مسيو نوز و يارانش را با دولت بلژيك منعقد كرد در سفر هلند دو فروند كشتى جنگى بنامهاى ( كشتى مظفرى و پازارگاد ) براى ايران خريدارى نمود . در زمان صدارت عين الدوله كه حادثه احتكار قند پيش آمد بازرگانان به سعد الدوله كه وزير تجارت بود شكايت كردند و او نسبت بمداخله حاكم تهران در اين امر اعتراض كرد ولى عين الدوله توجهى ننمود سعيد الدوله براى ملاقات شاه به فرح آباد رفت و بدون توفيق بازگشت . وقتى كه كالسكه او خواست حركت كند ( هژبرالملك ) افسر كشيكخانه اجازه خواست در كالسكه سوار شود سعيد الدوله موافقت نمود همين كه هژبرالملك سوار شد جمعى سرباز كالسكه را در ميان گرفتند و تحت نظر سربازان دولتى به يزد اعزام گرديد ، در يزد خانهاى براى او مهيا شده بود و حاكم يزد نيز با او محترمانه رفتار ميكرد . او با بازرگانان تهران مكاتبه داشت و آنها را بر عليه عين الدوله ميشورانيد در بلواى مشروطه دو كاغذ از سعد الدوله كه به بازرگانان نوشته بود توسط مخبر الدوله بدست عين الدوله رسيد در نتيجه عين الدوله دستور داد او را زندانى نمايند ولى قبل از انجام اين عمل يكى از دوستان سعد الدوله به او خبر داد سعد الدوله لباس پوشيد و هفت تير خود را بدست گرفت و هفتتير ديگرى را با چمدان خود به ميرزا على اكبر داد و از اقامتگاه خويش خارج شد و به كنسولگرى انگليس رفت و تا زمانى كه عين الدوله بر سر كار بود از تحصن خارج نشد . ( 1 ) - در ذيحجه سال 1323 ق كه اغلب استانداران و فرمانداران كل به پيشنهاد عين الدوله و تصويب شاه تغيير يافتند در نتيجه ميرزا عليخان فرزند محمد ناصر خان قاجار كه بنام ظهير الدوله معروف بود بحكومت همدان مأموريت يافت و يمين السلطان حكمران همدان بطهران احضار گرديد . ظهير الدوله در اواخر صفر 1324 وارد همدان شد و بجاى آنكه مثل حكام قلدر مآب و عاليجنابهاى پشتميزنشين در به روى مردم ببندد و رئيس دفتر و منشى مخصوص را مأمور جواب گوئيهاى بىحاصل كند و وعده دروغ بمردم بدهد در ميان مردم ميآمد روزها پياده خيابان « بين النهرين » و « كوى حكيمخانه » را طى ميكرد و در مسجد معروف به « توت قمىها » مىنشست و به كار مردم رسيدگى ميكرد صفحه 142 « رهبران مشروطيت » تأليف ابراهيم صفائى