احمد مجد الاسلام كرمانى
306
سفرنامه كلات ( فارسى )
كه رسم است ، هر وقت خبر خوشى مثل تلگراف بقاى حكومت يا اظهار مرحمت و احوالپرسى از طرف شاه براى آنها بيايد باسم مژدگانى مبلغى ميگيرند و مقررى ساليانه آنها در هر شهرى مبلغى معين است كه آن را هم ضميمه تفاوت عمل نموده از بلوكات اضافه از ماليات مطالبه كرده ميگيرند چنان كه رسوم تلگرافخانه در شهر خراسان سالى سه هزار تومان است از جمله سى تومان از آن سه هزار تومان را از حكومت كلات ميگيرند و در همان ايام كه ما بوديم از تلگرافخانه به حاكم تلگراف كردند و مطالبه نمودند و او هم حسب المقرر بر كدخدايان توزيع نمود و اسمش را « تلگراف پولى » گذاشته بودند و اين مبلغ علاوه از شهريهايست كه حاكم كلات معمولا بتلگرافچى محلى ميدهد كه گويا سابقا نوشتهايم و تكرارش لازم نيست ، بارى اگر بدزدها مصادف نشدند در هر آبادى كه در آن حوالى يعنى معبر دزدها باشد فرو ميآيند و غرامت اموال مسروقه را از آنها مطالبه ميكنند كه چرا شما جلو دزدها را
--> - سيمكشى در سال 1274 ه ق آغاز شد ، و در 1275 خاتمه يافت ، و اولين مخابره تلگراف بوسيله ناصر الدين شاه و عدهاى از رجال و امرا انجام گرفت . از آن ببعد مقرر شد كه سيمكشى بنقاط ديگر مخصوصا تبريز ( مقر وليعهد ) شروع شود . پس از اتمام سيمكشى به تبريز ، خطوط تلگرافى به ماكو و سپس به جلفا امتداد يافت ، و بين امپراطور روسيه و شاه ايران تلگرافهاى تبريك مبادله شد . بعدها دولت انگلستان ، بسبب منافع روز افزونش در هند ، قراردادهاى تلگرافى با ايران منعقد كرد . بموجب قرارداد تلگرافى مورخ 17 دسامبر 1862 ( جمادى الثانى 1279 ) خط تلگرافى از خانقين به طهران و از طهران به بوشهر ، با حق مخابره دولت انگلستان با سيم مزبور ، تحت نظارت يكنفر صاحبمنصب انگليسى داير شد . بعدا قرارداد تلگرافى در باب مخابرات بين اروپا و هندوستان منعقد گرديد ( 23 نوامبر 1865 ، مطابق 4 رجب 1272 ه ق ) ، و اسناد آن مطابق ماه مه 1866 مبادله گرديد . بعدا قراردادهاى ديگر براى توسعه خطوط تلگرافى منعقد گرديد ، و سرانجام قسمت عمدهى خطوط ارتباطى تلگرافى كشور بدست شركت هند و اروپا افتاد ، و اين وضع تا سال 1309 ه ش ادامه داشت . در اوايل سلطنت رضا شاه كبير ، ضمن قراردادى با شركت مذكور ، خطوط تلگرافى با جميع وسائل آن به دولت ايران واگذار گرديد . « صفحه 665 دائرة المعارف فارسى »