ابر بهار گريه كرديم اما چه فايده كه احدى بر گريه ما وقعى نگذاشت و اصل نكته اينجا است كه اين عمارت پهلوى چهل ستون « 1 » و متصل بعمارات حكومتى است نه اينكه در بيابان و دور از شهر واقع شده باشد مجملا حالت او را ديديم و ناليديم و از جگر آه كشيديم و بعضى از قطعات آنجا را بانوى عظمى ترحما « 2 » پول داد و

--> ( 1 ) باغ وسيع چهلستون را كه بمساحت تقريبا 65 جريب است شاه عباس كبير طرح انداخته و در وسط آن عمارتى با اطاقهاى كوچكى در اطراف آن احداث نموده بوده است سپس شاه عباس دوم عمارت مزبور را توسعه داده و تالار بزرگ و ايوانهائى بر آن افزوده است . اكنون جاى ترديد نيست كه تالار 18 ستون و تالار آئينه و تزئينات آئينه‌كارى مجالس نقاشى سالن پادشاهى كه محل امروزه موزه است باستثناى دو تابلو معروف بجنگ چالدران و كرنال كه يقينا در دوره افشاريه نقاشى شده است از اقدامات دوره شاه عباس دوم است . وجه تسميه چهلستون به علت تعدد ستونهاى اين كاخ است كه در ايران تعدد و كثرت را بيشتر با عدد چهل بيان ميكنند اما تصادفا چون تعداد ستونهاى تالار چهلستون بيست عدد است و انعكاس عمارت و ستونها هم در استخر مقابل آن به خوبى مشهود است جمعى از راه تفسير گفته‌اند كه اين كاخ با انعكاس آن در آب مفهوم چهلستون پيدا مىكند ، هريك از ستونهاى بيست‌گانه تالار از يك تنه درخت چنار تشكيل شده و بر روى آنها قشر نازكى از تخته رنگ شده وجود دارد كه سابقا از آئينه و شيشه‌هاى رنگى پوشيده شده بوده است ، تمام ديوارها از آئينه‌هاى قدى و شيشه‌هاى رنگى و نقاشيهاى زيبا تزيين شده بوده و همه درها و پنجره‌ها كه متأسفانه محض نمونه يكى از آنها هم باقى نمانده است از نوع منبت و خاتم بوده است . استخر مقابل عمارت به طول 110 متر و عرض 16 متر اكنون هم طراوت و زيبائى خاص به اين كاخ ميدهد و جهش آب در حوض وسط تالار از دهان چهار شيرى كه در چهار گوشه حوض قرار دارند و فواره‌هاى سنگى كه نقطه به نقطه در جوى كوچك اطراف عمارت قرار دارند صفاى خاصى به اين عمارت ميداده است . در ساعات قبل از ظهر پرده‌هاى نفيسى در اطراف تالار بزرگ آويزان ميشده است كه در چندين جا قرقره‌هاى اصلى آنها هنوز باقى است و بالاخره ايجاد سقف عالى نقاشى ايوان 18 ستون و سقف آئينه‌كارى ايوان كه دو سقف بىنظير محسوب ميشوند از كارهاى جالب طاق زدن در معمارى ايرانى محسوب مىشود . « از كتاب اصفهان تأليف دكتر هنرفر » ( 2 ) ناصر الدين شاه از روزيكه به مقام وليعهدى رسيد تا روزيكه كشته شد 85 زن داشت كه اين عده هميشه چهار زن عقدى و بقيه صيغه بودند كه از بين آن زنها اين عده از همه معروف‌تر مىباشد . -