احمد مجد الاسلام كرمانى
96
سفرنامه كلات ( فارسى )
ملك سيصد هزار تومانى را مالك شد و پول نقدش ببانكهاى خارجه رفت و قس على هذا و تمام اين مفاسد اسباب انفجار خاطر مردم و انتشار كلمه چرا چرا و مطالبه اصلاحات و اجراء اصول مساوات شد و چه قدر ظالم و بىرحم و بىشرماند اين وزراى خود - پرست كه دولت پنجهزار ساله را بباد دادند و پادشاه را منفور رعيت كردند كاسه بشقاب فيروزه و صحراى فيروزه و بسيارى چيزهاى نفيس ديگر از ملك و خزينه دزديدند و بردند باز هم دستبردار نيستند مع القصه در سنه 1321 عين الدوله برياست رسيد و امتياز عين الدوله بر ميرزا على اصغر خان دو چيز بود يكى آنكه ميرزا على اصغر خان هرگز ده تومان نميگرفت مگر آنكه نه تومان آن را بمردم ميداد و ديگر آنكه شاه و نوكرهاى تركش هميشه با ميرزا على اصغر خان بد بودند ولى با عين الدوله همراه بودند و حالت خست عين الدوله به حدى بود كه احدى اميد آنكه يكوقتى نتيجهاى از او حاصل نمايد نداشت مجملا عين الدوله تا چندى براى جلب قلوب عامه حرفهاى خوب ميزد و وعدههاى خوب ميداد تا آنكه استقلالى پيدا كرد يك مرتبه خباثت ذاتى خود را اظهار كرد و هر قدر توانست پول نقد جمع كرد و ملك خريد و عمارت ساخت و چون چيزى به كسى نميداد آقايان هم كه عادت كرده بودند از صدر اعظم چيزى بگيرند لهذا ميانه او و آقايان علما بهم خورد و كشيد باينجا كه به حضرت عبد العظيم رفتند و مستدعياتى ترتيب دادند و سياسيون همه را حك نموده بجاى همه عدالتخانه نوشتند چنان كه اجمالا گذشت و در اواخر دوره او صداهاى مردم يك مرتبه از اطراف بلند شد و همه از وضع ناگوار دولت شكايت ميكردند شيراز - تبريز - كرمان - خراسان - كردستان « 1 » در اغلب شهرها احداث بلوا
--> ( 1 ) باعث اغتشاش و هيجان اهالى شيراز بطور اجمال از اين قرار است كه شاهزاده شعاع - السلطنه ملك منصور ميرزا پسر مظفر الدين شاه حاكم فارس بود و املاك خالصه شاه را از دولت در مبلغى قليل خريدارى نمود و شروع كرد در تصرف خالصهجات شيراز و ضمنا املاك خالصهاى كه در -