كروسينسكى ( مترجم : عبد الرزاق دنبلى " مفتون " )

68

سفرنانه كروسينسكى ( فارسى )

مگر خان حويزه را مؤيد نموده ، پسر عم او را كه در بيرون نزد محمود بود ، به حكومت حويزه سر بلند نمود و به رجالى * كه خلوص ارادت به شاه ورزيده بودند ، خطاب كرد كه اگر با من هم خلوص ارادت به كار آوريد ، شما را محبت و نوازش خواهم كرد . و * معتمد الدوله « 1 » را كه از قديم اجداد او به صفويه خدمت كرده بودند ، باز به خدمت مقرر شد و عرض كرد كه در هر خدمت كمال ارادت به ظهور خواهم رسانيد به شرط آنكه به من تكليف جنگ به شاه طهماسب ننمائى ، كه من نمك پروردهء دولت اين دودمانم . از اين سخن محمود را خوش آمد و گفت تو را من بعد از خدمت وكالت عزل نخواهم كرد و به رجال قزلباش * اظهار ملاطفت و نوازش كرد و به جهة تعديل و تسويه در منازعات شرعيه و دعواى ( 119 ) حقوق عباد از * جماعت افاغنه شخصى را منصب ديوان بيگى تفويض كرده و او * مردى زاهد و متقى بود . كامل و رشيد بود و عالم و عامل قواعد شريعت بود . مردم چنان از ديانت و عفت و پاكدامنى او * سرور و خوشحالى مىكردند و به زمان گذشته خود كه باعث زوال دولتشان بود ، افسوس بىنهايت خوردند . كيفيت جمع خزينه به حكم محمود خزينه صفويه را ضبط كرد ، از هر چيز با قيمت فراوان بود ، مگر زر نقد كه بسيار كم بود و * از هر يك از رجال قزلباش مبلغى زر و جواهر خواست و خواهى نخواهى گرفت ، در خزينه ريخت ، و از تجار اصفهان و جلفا و غير ايشان حتى از ملك - هاى نصارى نيز به همين دستور زر و اموال بسيار استرداد نمود و طوايف سپاه افغان از غنيمت اموال متمول شدند و بخشش به خوانين و حكام ملوك و ولايات كم داشت و سپاه را سيورسات و علوفه ( 120 ) * مىداد . احوال ارسال سپاه به قزوين و كيفيت او بعد از فتح اصفهان ، امان اللّه خان را * با شصت هزار سوار از افاغنه به تسخير قزوين * نامزد كرد و به اهالى آنجا رقم نوشت ، كه به ورود سردار ، شهر را تسليم

--> ( 1 ) - مراد از معتمد الدوله احتمالا فتح على خان اعتماد الدوله معزول شاه حسين است .