كروسينسكى ( مترجم : عبد الرزاق دنبلى " مفتون " )
22
سفرنانه كروسينسكى ( فارسى )
شاه و رجال دولت و عوام و خواص به عيش و عشرت مشغول و چنان به خواب غفلت رفتند كه از وقايع ليل و نهار بىخبر ماندند . كسى بر درگاه شاه نبود كه امور دولت و مصالح مملكت و ملت را برايش عرضه دارد و شاه را از خواب غفلت بيدار سازد . * همان سياح گويد كه عدد پادشاهان صفويه و مدت دولت ايشان را از روى تاريخ دولت عثمانى مطالعه كردم ، چندان مخالفتى * با نقل و روايات من نداشت ، كه در ايران مطالعه نمودم و دريافتم ، مگر در بعضى مقام از دست نساخ و كتابت فى الجمله تغيير * داشته باشد . پادشاهان صفويه اول شاه اسماعيل بن شيخ - حيدر در سنهء نهصد و شش خروج كرد . [ 15 ] و بيست و چهار سال سلطنت كرد و در سنهء نهصد و سى وفات يافت . * مترجم اين مقال گويد كه شاه اسماعيل در منقرطاى ، نام محلى از حمل سراب است از افراط شراب درگذشت و او را به اردبيل بردند ، نزد شيخ صفى دفن كردند و ظل تاريخ وفات اوست . شعر : او شد از دهر و ظل شدن تاريخ * سايه تاريخ آفتاب شده دويم شاه طهماسب بن شاه اسماعيل در تاريخ نهصد و سى كه ده سال و * چيزى از عمرش گذشته بود . بر جاى پدر نشست و پنجاه و چهار سال سلطنت كرد و عمرش شصت و سه سال و چيزى بود . بعد از او پسر كهترش حيدر ميرزا را مادرش مىخواست شاه كند ، كشته شد . در عهد سلطان مراد خان ثالث از پادشاهان روم ، * طهام خان حاكم ايروان و نخجوان به جهت اخبار جلوس سلطنت شاه طهماسب ، ايلچى شده ، نامه و * هدايا را برده [ 16 ] در سنهء نهصد و هفتاد و چهار به اسلامبول رسيد ، پيغام گذرانيد . سيم شاه اسماعيل بن شاه طهماسب در سنهء نهصد و هشتاد و چهار ، در سى و هشت سالگى بر جاى پدر بر سرير سلطنت جلوس كرد . پادشاهى او يكسال و هفت ماه بود . چهارم سلطان محمد خدابنده در نهصد و هشتاد و پنج بر تخت شاهى جلوس كرده ، ده سال سلطنت كرده ، بعد از آن او را عزل كردند . پنجم شاه عباس پسر سلطان محمد در سنهء نهصد و نود و پنج در سن هجده سالگى بر سرير پادشاهى قرار يافت . چهل و دو سال سلطنت كرد و در سن شصت سالگى وفات يافت . ششم * شاه صفى بن صفى ميرزا بن شاه عباس بزرگ در تاريخ هزار و سى و هشت در هجده سالگى بر تخت شاهى جلوس و چهارده سال سلطنت كرد و در سى و دو سالگى وفات يافته . هفتم شاه [ 17 ] عباس ثانى صفوى ابن شاه صفى در تاريخ هزار و پنجاه و دو در دوازده سالگى بر تخت سلطنت جلوس