خواهم كرد كه اروپاييان به اين كشور بيايند تا پيشرفت‌هاى آن را ببينند . » در سخن رضا شاه ، به رغم صداى نرم و نازك وى ، اين اميد و دليرى پيدا بود كه مصمم است كه هدف والاى ( اعتلاى ) ايران را تحقق بخشد ؛ و لحنش گوياى اين اعتقاد راسخ بود كه آسيايىها نبايد تمدن غرب را چشم‌بسته بستايند . روش سياسى رضا شاه توفيق چشمگير رضا شاه در كار قشون ، و طرح شگرف او در سالهاى گذشته ( براى عروج از سربازى ساده به پادشاهى ) را همگان خوب مىدانند ؛ و نياز به شرح آن در اين دفتر نمىبيند . كوتاه آنكه ، پس از برنشستن رضا شاه ، راهزنان قلع‌وقمع شدند ، قشونى به طرز نوين و نيرومند سازمان داده شد ، حق قضاوت كنسول‌ها از ميان برداشته شد ، كار عدليه سامان گرفت ، و وضع ادارهء امور عمومى و ماليهء مملكت بهبود يافت . رضا شاه مهندسان و كارشناسانى در امر راه‌آهن و صنايع ماهيگيرى از ژاپن دعوت كرد ؛ و در قضيه منچورى با ژاپن همدلى نشان داد . « 1 » اين پادشاه براى

--> - حاج محتشم السلطنه با رضا شاه پس از حملهء متفقين به ايران ، به شرحى كه گلشائيان در خاطراتش ( ص . 604 ) ياد كرده است . ( 1 ) . اشاره است به سلسله وقايعى كه ، بر اثر فشار نظاميان به دولت ، به تهاجم ژاپن به چين انجاميد ؛ و نخستين رويدادهاى آن در ماه‌هاى ژوئن و ژوئيه 1929 بود . در سال 1929 كه ورشكستگى پىدرپى بانك‌ها ، به دنبال بحران جهانى اقتصادى اواخر دهه 1920 ، دولت واكاتسوكى را به زير آورد ، ژنرال كى ايچىتاناكا ( 1929 - 1863 ) روى كار آمد . در ماه ژوئن 1929 ، در ميان ناآرامىهاى داخلى ، كشته شدن امير چينى به نام چانگ‌تسولين ، كه با نزديك ديدن وحدت چين به همت چانكايشك كمتر زير بار خواست‌هاى ژاپن مىرفت ، و پيدا بود كه در قتلش دست افسران ژاپنى در منچورى در كار است ، موجب رويارويى نخست‌وزير با فرماندهى ستاد ارتش شد . سرانجام هم تاناكا ناگزير به استعفا و يوكوهاماگوچى جانشينش شد ( ژوئيه 1929 ) . در شب 18 سپتامبر 1931 انفجار بمب كوچكى در قطار راه‌آهن منچورى متعلق به ژاپن ، بهانه به افسران قواى كوانتونگ ( نيروى ژاپنى مستقر در جنوب منچورى ) داد تا طرح -