آكى ئو كازاما ( مترجم : هاشم رجب زاده )
38
سفرنامه كازاما ( فارسى )
فرامين اعطاى نشان ، به خط بسيار زيبا كه نقش آن پندارى كه ابر و دود سبكبال پيچانى است ، نوشته مىشود . رفتار روزانه مردم هم نمادى از شيوه و منش آسيايى است ، چنان كه نشستن بر زمين درست به عادت ژاپنىها مانند است . اين تشابه به ويژه در وقت نماز و عبادت و در حاضر شدن پيش بزرگان پيداست . ظرافت اطوار زنان يكسره آسيايى مىنمايد . در هر كشور كه زنان بنده و در پرده مانده ، و به زندگى ( درون چهار ديوار خانه و جدا از دنياى بيرون ناگزير بودهاند ، اين حالت و منش زنان ( در بيان و سخن ) برجا است . نمونهء آن ، شيوهء مرسوم در چين و كشورهاى مانند آن است ، كه گفتار زنان با رعايت ادب و به كار گرفتن واژهها و صفتهاى احترامى بسيار است . افعالى همچون « رفتن » و « آمدن » و مانند اينها به تناسب درجه ادب و احترام ، لفظهاى فراوان دارد ، مانند « خدمت رسيدن » ، « شرفياب شدن » ، « تشريف آوردن » و از اين قبيل . اصطلاحى كه آن را كمنظير ( و توجهبرانگيز ) يافتم ، « روى خشت رفتن » « 1 » است ، كه معنى « زادن » دارد . نيز متوجه شدم كه بارها مرا « جنابعالى » مىخوانند . اين كلمه كه مرادف لفظ مركب ( چينى - ژاپنى ) « كاكوگه » به معنى پاى ايوان يا آستانهى سراى است ، همان معنى پيشگاه و آستان را دارد ، و خطاب مؤدّبانهتر « شما » است . هنگامى كه در خانه كسى ، چيزى متعلق به او را ستايش مىكنيد ، بيدرنگ مىگويد : تعلق به خودتان دارد ، قابلى ندارد ، يا « پيشكش ! » با اين پاسخ ، صاحبخانه مىگويد كه هر آنچه را كه در ميان است پيشكش مىكند ؛ و گاهى مىگويد كه خانه را با اثاثش تقديم مىكند . اين تعارفها ندرتا به حقيقت و پيشكش واقعى مىانجامد ، بنا به رسم ، سخنى از روى ادب و تعارف است . اين عادت از عربها به مردم اسپانيا منتقل شد ، و امروزه اسپانيايىها هم تعارف به خرج مىدهند و مىگويند : « مال شما ! » اما هنگامى كه از روى تحسين به مردى بگوييد :
--> ( 1 ) در متن اصلى ، اين عبارت به لاتينى ، و به اشتباه « ruhe sang rafftan » نوشته شده است .