ديده است ، كه در بعضى جاها ، كه در نقشه نشان داده شده است ، با كمى زحمت مىتوان از ديوار بالا رفت . اما در حقيقت يك پلكان مضاعف به اين خرابه‌ها منتهى مىشود . اين پلكان حتما زيباترين و پردوام‌ترين پله‌اى است كه تاكنون ساخته شده است . هركدام از پلكان‌هاى طرفين يك پلهء پاگرد دارد . پلكان سمت چپ ، در مرحلهء اول 57 پله و پس از پاگرد ، در مرحلهء دوم ، 47 پله دارد « 1 » . ارتفاع عمودى پلكان از 33 پا است . يعنى ارتفاع هرپله به زحمت چهار اينچ است . همهء پلكان از سخت‌ترين مرمرها ، كه در اين‌جا به فراوانى يافت مىشود - اما به خاطر فراوانى از زيبائيش كاسته نمىشود - ساخته شده است . سنگ‌هاى اين پله‌ها طورى بزرگند ، كه هركدام از آنها ، در درازا بيشتر از نيمى از پله و در بلندى بيشتر از چند پله است و تمام پلكان طورى ساخته شده است ، كه امروز پس از چند هزار سالى ، كه از ويران شدن كاخ مىگذرد ، هنوز مىتوان با اسب از پلكان بالا رفت . كاملا در بالاى پله ، در سه‌جا سوراخهايى در سنگهاى بزرگ به چشم مىخورد ، كه ظاهرا جاى پاشنه است . به اين ترتيب شايد تمام كاخ با سه در بسته مىشده است « 2 » و اگر اين‌طور باشد لازم مىآيد ، كه ديوارهاى كنار پلكان [ جان‌پناه‌ها ] خيلى بلندتر از اين بوده باشند ، كه امروز هستند .

--> ( 1 ) . منظور پلكان صفه است ، عرض و اندازهء اين پلكان طورى است ، كه يك گروه اسب‌سوار به‌راحتى مىتوانند از آن بالا بروند . اين پلكان كه به صورت دو جانبه ساخته شده است « در قسمت عقب‌رفتگى بزرگ ديوار صفه احداث گشته است . از كف پايين پلكان ، كه به اندازهء يك پله بالاتر از سطح جلگه است ، دو رشته پلكان هركدام مشتمل بر شصت و سه پله . به پاگرد وسط بالا مىرود ( هرپله تقريبا به پهناى 90 / 6 متر و بلندى 10 سانتيمتر و عمق 38 سانتيمتر است ) . در اين محل پلكان در جهت مخالف ادامه مىيابد و به وسيلهء چهل و هشت پلهء ديگر به محوطهء بالاى آن ، كه 71 / 11 متر نسبت به پايين پلكان بلندتر است ، مىرسد . » ( تخت جمشيد ، ص 64 ) . ( 2 ) . اريش اشميت در تخت‌جمشيد ، ص 64 دربارهء اين سوراخها مىنويسد : « وجود سه حفرهء گرد در محوطهء بالاى پلكان ، نزديك آخرين پلهء شمالى و جنوبى و نزديك به كنارهء شرقى -