كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )
139
سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )
خوب نداشتهاند « 1 » . اما اينكه چرا از همهء اين اسبها چيزى گلولهمانند از زنجيرى آويخته شده است ، روشن نيست « 2 » . اين گلولهها حتما مزاحم حركت اسبها بودهاند . يراقهاى اسبها خيلى خوبند . افسارها طورى ساخته شدهاند كه بندهايى روى پوزهء اسب دارند . دو نفر روى زمين افتادهاند ، كه فقط بالاتنهشان ديده مىشود و بقيه بدن كمكم در بدنهء سنگ ناپديد مىگردد « 3 » . در D / بيست آستينهاى كسى كه جلو اسب ايستاده است « 4 » ، مثل آستينهاى هنديها تنگ و بلند است . هنديها به هنگام عبادت آستينها را پايين مىاندازند و روى دستهايشان پوشيده مىشود و در مواقع عادى آستينها را بالا مىزنند . اظهارنظر در اين مورد را كه منظور از اين مجلس چيست ، به ديگران وامىگذارم . در اين صخرهها پيكركنده - هاى زيادى از رستم و افراد ديگر وجود دارد ، كه من از نقاشى آنها صرفنظر مىكنم . چون يا اين سنگنگارهها خوب تراشيده نشدهاند و يا خيلى آسيب ديدهاند . علاوهبراين چون خدمتكارم بيمار شده و مرده بود ، مىخواستم هرچه زودتر به شيراز برگردم . پشت اسب D / نوزده « 5 » سنگنبشتهء بزرگى وجود دارد ، كه بيشتر قسمتهاى
--> ( 1 ) . بر خلاف نظر نيبور ، با توجه به سنگنگارهها و آثار موجود ، چه در زمان هخامنشيان و چه در زمان ساسانيان زين و برگ اسب بسيار خوب بوده است . ( 2 ) . امروز هم ، باتمام بررسىهايى كه بهعمل آمده است ، هنوز روشن نشده است ، كه گلولهاى كه به كمك يك زنجير از ميان دو پاى اسبهاى سنگنگارههاى ساسانى آويخته است ، چيست . ( 3 ) . بهطورى كه در پاورقى صفحه 138 اشاره شد ، اردوان پنجم در زير سم اسب اردشير و اهريمن در زير پاى اهورمزدا قرار دارد . ( 4 ) . سنگنگارهء D / بيست شاپور اول را سوار بر اسب ، درحالىكه در جلو او سزار فيليپ ايستاده است و والرين زانو زده است ، نشان مىدهد . پشت سر شاپور موبد بزرگ كرتير ديده مىشود . اين سنگنگاره ، كه يازده متر طول و 10 / 5 متر بلندى دارد در نقش رستم قرار دارد . ( 5 ) . منظور سنگنبشتهء بزرگ كرتير در نقش رستم است .