كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )
129
سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )
وجود دارد . بايد توجه داشت ، كه پيكركندهها و نقش و نگارهاى موجود در اينجا با پيكركندهها و نقش و نگارهاى كاخها فرق چندانى ندارد و به اين ترتيب مىتوان به اين نتيجه رسيد ، كه كسى كه اين اثر را بهوجود آورده است ، پيرو همان دينى بوده است ، كه سازندهء كاخها و يا معبدها داشته است . اما اينكه آيا اين دين ، دين زردشت و يا دين آتشپرستان امروز بوده است ، جاى ترديد فراوان است . وقتى در معبد پارسىها [ زردشتيان ] - كه هنوز هم در ايران و هندوستان فراوان است - موبد براى اجراى مراسم مذهبى جلو آتش مقدس مىايستد ، دستمالى در جلو دهان دارد ، تا آتش مقدس از نفس او آلوده نگردد . در عوض كسى كه در اينجا ، در قسمت بالاى پيشتاك [ مورد بحث ] ، جلو محراب آتش سوزان ايستاده است ، صورتى كاملا باز دارد . امروز ، مرد روحانى چيزى در دست دارد ، كه با آن مىتواند آتش را هم بزند . پيكركندهاى كه در اينجا در جلو آتش ايستاده است ، كمانى در دست دارد كه نمىتواند براى همزدن آتش مورد استفاده قرار بگيرد . اتاقكى كه در سينهء اين پيشتاك و صخرههاى ديگر اين حوالى وجود دارد ، داراى درى بسته بودهاند ، كه اين درها با زور باز شدهاند . هميشه اين گمان وجود داشته است ، كه اين اتاقكها آرامگاه بودهاند . اما پارسىهاى امروزى مردگان خود را دفن نمىكنند ، بلكه مردگان را جلو لاشخورها مىگذارند . بايد توجه داشت ، كه اين اثر باستانى [ آرامگاه ] احتمالا قديمىتر از اين عادت ايرانيان نيست « 1 » ، كه به پيروى از روش مغان ، مردگانشان را طعمهء حيوانات وحشى مىسازند « 2 » ، حتى اگر شاهان ايران ، كه واقعا پيرو
--> ( 1 ) . در متن بجاى « نيست » « است » آمده است كه به احتمال خيلى قوى غلط چاپى است . چون در غير اينصورت روال منطقى جملهها بههم مىخورد . ( 2 ) . مغان مادى مردههاى خود را جلوى لاشخور و حتى سگ مىانداختند ، تا به اين وسيله از آلودگى زمين جلوگيرى بشود .