نوبويوشى فورو كاوا ( مترجم : هاشم رجب زاده و كينيجى ئه اورا )
71
سفرنامه فورو كاوا ( فارسى )
فرستاده شد . اما او چون به فرانسه رسيد اصرار كرد كه امپراتور فرانسه ايستاده نامهء شاه ايران را بگيرد . . . و مأموريتش به انجام نرسيد . اما چون بر خلاف اينجا در انگليس پذيرايى گرمى از او كردند ، گويا پس از مراجعت مغضوب شد و نزديك بود سرش را از دست بدهد ، و گريخت . عهدنامههاى ارزنة الروم و تركمانچاى پس از آن ميان ايران و عثمانى بر سر اختلافهاى سرحدى جنگ افتاد ، كه به عقد عهدنامهء ارزنة الروم در 28 ژوئيه سال 1823 انجاميد . دير نگذشته بود كه باز ايران با روسيه درگيرى پيدا كرد ، كه علت آن نارسايى عهدنامهء بسته شده به دنبال جنگ پيشين بود در بهار سال 1826 پرنس منچيكوف Prince Menchikoff به مأموريت از سوى تزار براى تبادل نظر دربارهء اين قضيه به تهران آمده ، اما توافقى پيدا نشده بود . پس ايران روز 28 سپتامبر اعلان جنگ كرد و به مخامصه برآمد . در آغاز ، پيروزى با ايرانيان بود . اما با آمدن ژنرال پاسكيويچ به ميدان ، كار بر ايرانيان برگشت و شاه هم در دادن وجوه و مخارج قشون كوتاهى كرد . پس روسها سرانجام پيشروى كردند و شهر تبريز را گرفتند ، اين وضع شاه را بيمناك ساخت و به تكاپو براى صلح برآمد ، و [ در معاهدهاى كه بسته شد ] ايران پذيرفت كه ايروان را هم به روسها واگذارد و رود ارس سرحد او با روسيه شود ، و [ ده كرور ] هم غرامت به گردن گرفت . اين عهدنامه [ - تركمانچاى ] در روز 21 فوريه 1828 م . منعقد شد . قتل گريبايدوف پس از آن گريبايدوف در مقام وزيرمختار روسيه به تهران آمد [ و باز واقعهاى روى داد ] . پيشتر ، زنان ارمنى كه از ايروان آورده شده بودند ، براى گريختن و بازگشتن به زادگاهشان به سفارت روسيه پناهنده مىشدند . اما اينبار كه يكى از اين زنها به آن سفارت پناه برد مردم به اينجا هجوم آوردند و وزيرمختار و ديگران را كشتند . شاه بيمناك شد كه مبادا دولت روسيه اين واقعه را بهانه كند و به جنگ برآيد . پس در پى مشورتها [ با اطرافيان ] نوه [ خردسال ] وليعهد خود را به نشانه عذرخواهى به روسيه فرستاد ، و امپراتور روسيه بلندنظرى نشان داد و قضيه را دنبال نكرد ، و اوضاع آرام شد . از سال 1830 م . در گوشه و كنار ايران شورشهايى برخاست ، و سه سال پس از آن شاهزاده عباس ميرزا براى فرونشاندن تاختوتاز شورشيان به خراسان لشكر كشيد ، اما در راه مراجعت [ از هرات ] بيمارى امانش نداد و [ در مشهد ] درگذشت . اين شاهزاده پسر ارشد شاه نبود ، اما برابر رسمى كه در دربار ايران معمول و اختيار تعيين جانشين با شاه بود به وليعهدى انتخاب شده بود . با مرگ او رقابت و نزاع بر سر جانشينى هم برخاست .