حسين بن عبد الله سرابى
مقدمه 5
سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى )
قلمرو دولت صفويه است و عنقريب سپاه ايران تمام افغانستان را مسخر خواهند كرد . اين جريان از يكطرف و پيدا شدن ناپلئون در عرصهء سياست اروپائى و نقشههاى او راجع به هند از طرف ديگر بيش از پيش ايران را در صحنهء سياست اروپائى وارد و روزبروز بيشتر سرگردان و ناتوان ساخت . فتحعلى شاه پس از معاهده با حكومت هند عليرغم زمان شاه ، دو برادر او محمود و فيروز را كه از ترس زمان شاه به ايران پناهنده شده بودند مورد احترام قرار داد و چنان كه گفته شد سپاهيانى به محمود داد و او در 1216 قندهار و كابل را از برادر گرفت و زمان شاه را دستگير و كور نمود و خود تحت حمايت ايران امير افغانستان گرديد و فيروز بحكومت هرات رسيد . در سال 1222 فيروز كه تحت حمايت ايران بر ولايت هرات و غوريان حكومت داشت بر « محمد ولى ميرزا » پسر شاه و حكمران خراسان عاصى شد . محمد ولى ميرزا بر هرات دست يافت و فيروز ميرزا شكست خورده از آنجا گريخت . در سال 1229 فيروز بار ديگر به قصد غوريان كه حكومت آن را والى خراسان به « محمد خان » پسر « اسحق خان قرائى » از خوانين تربت حيدريه واگذاشته بود حركت نمود . برادرزادهء او كامران ميرزا ( پسر محمود ) كه در قندهار امارت ميكرد از اين فرصت استفاده كرده به قصد استيصال فيروز و حمله به خراسان بجانب هرات حركت نمود و آنجا را در محاصره گرفت . فيروز كه خود را از همه جانب در خطر ميديد به سردار اردوى فتحعلى شاه در خراسان يعنى « اسمعيل خان دامغانى » پناه برد و حاضر شد كه با اداى پنجاه هزار تومان نقد و خراج ساليانه تحت حمايت ايران بماند و خطبه و سكه را بنام فتحعلى شاه جارى سازد .