حسين بن عبد الله سرابى

شرح حال 17

سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى )

1 - كسب تكليف و اخذ اختيار مضمون عده‌اى از اوراق عبارت است از تكليف و اصرار به فرخ خان كه به موضوع قضيهء هرات زودتر خاتمه بخشد ، بخصوص كه فرخ خان منظما از تهران كسب تكليف ميكرده و اختيارنامه ميخواسته است . درين زمينه ، از جمله اسناد مذكور در زير را بايد مطالعه كرد : تصوير 1 - خطابى است به امين الملك مورخ 24 ربيع الثانى 1273 . با حاشيه‌اى به خط ناصر الدين شاه كه در آن شاه صريحا وجود جنگ را مضر به حال ايران ، و تكاليف و تقاضاهاى انگليس را سخت دانسته است . ناگزير از فرخ خان ميخواهد كه كار را بگذراند . عبارت نهائى خوب مطلب را روشن و زمان گذشته را نزديك مىسازد : « اگر كلا يا بعضا تخفيفى دادى خدمت كلى است كه به دولت كرده‌اى و اگر ايلچى كبير انگليس هيچ تخفيف ندهد و در اجراى تكاليف خمسه اصرار داشته باشد و ببينى كه كار از دست ميرود البته قبول بكن و نگذار كار به جنگ و جدال بكشد . » شاه به خط خود نوشته است : « و الا چاره نيست قبول كن . » تصوير 2 - باز به همان تاريخ 24 ربيع الثانى 1273 . فرمانى است با حاشيه‌اى به خط شاه در همان موضوع و مصرّح باينكه : « مع هذا از قرار اين فرمان همايون به آن جناب امر و مقرر مىنمائيم كه موافق اختيار كليه . . . در قطع و فصل مواد برودت و عود دوستى آن دولت بكوشد » . در حاشيه شاه مؤكدا به خط خود مينويسد : « البته البته امر به زودى بگذران هرطور صلاح بدانى » . تصوير 3 - چهار روز قبل از اين دو فرمان ، ناصر الدين شاه فرمان ديگرى در 20 ربيع الثانى خطاب به فرخ خان صادر نموده و در آن تعهد مبنى بر تخليهء هرات را تأييد كرده بوده است .