عليرضا عضد الملك
69
سفرنامه عضد الملك به عتبات ( فارسى )
و تفصيل اين ماجرا 27 آن بود كه شش روز قبل از ورود هديهء همايونى خشتهاى مبارك ، مصطفى قلى ميرزا با عيال به قريهء كنشت رفته ، همان شب كه فرداش اين قضيه رخ نمود عيالش در خواب ديده بود شيرى اميرزاده را دريد ، صبح خواسته بود سوار شود منع نموده خوابش را گفته بود . تا قريب به ظهر در اندرون بوده ، بعد به اصرار بيرون رفته ، در مشق تفنگ كه به هوا مىانداخت و مىگرفت مسلّط بوده ، تفنگ را برمىدارد و به رسم معهود به هوا انداخته ، تفنگ از هوا به زمين مىخورد و باز مىشود . گلوله از زير ذقنش 28 خورده ، از فرق سرش در رفته بود و فورا هلاك شده و به زمين افتاده بود . نواب عماد الدوله از اين صدمه هرچند بىتابى مىنمود حق داشت ، ولى شكر و صبورى پيش گرفته و در تشريف ورود هديهء همايونى قصورى نكرد و خود را به دو مشغول نمود . خلاصه آن مجلس را به شكرانهء مراحم و عواطف شاهنشاهى ختم كرده ، براى ميزبانى و مؤانست اين خانهزاد آستان فردوسنشان ، پيكرى بديعتر از حور و لطيفتر از نور ، كه بسترش گلگشت و برادرش ارديبهشت و مامش خورشيد و غلامش ريحان و نامش فروردين بود ، معيّن داشته [ و خود ] به اتفاق جنابان معزّى اليهما تشريف بردند . آن باغ و كاخ از بناهاى شاهزادهء مغفور و حال در جزو عمارات ديوانى آن بلد خالصهء بندگان اقدس مؤيد منصور روحنا فداه است ، و مصداق اشعار حكيم ارزقى : گويى كه ماه و مشترى از جرم آسمان * تحويل كردهاند به باغ خدايان وان قصر كوه پيكر انجم بقا در او * پهناى خاك دارد و بالاى آسمان از صحن باغ كنگرهء او چو بنگرى * هريك چنان خيال مثالى شود عيان گويى كه خرد 29 بچهء سيمرغ بىقياس * بركردهاند تيزى منقار از آشيان ز آسيب چنبر فلك اندر فراز آن * بر كنگره خميده رود مرد پاسبان يك در آن باغ در طرف جنوب به ميدان نظام است و در ديگر در طرف شمال به خارج شهر است . از در جنوبى كه وارد مىشود محوطهاى است مشتمل بر طاقنماها و دو باغچه و حوضى كه در جلو شاهنشين عمارت است و عمارتى رفيع چنانكه عرض شد در وسط تالارى است [ كه ] چهارده ذرع طول دارد و هشت ذرع عرض . در [ هر ] دو طرف [ عمارت ] ، هر طرفى يك سرسرا است و يك طنابى . بالاى آنها هم دو بالاخانه است و شاهنشين تالار به طرف قبله واقع شده . جنبين شاهنشين ، دو اطاق كوچك نمازخانه است و وسط شاهنشين حوض كشكولى است و طرف شمالى عمارت باغ است و در جلو تالار به اندازهء دهن تالار مزبور حوضى است كه على الاتصال در او آب كهريز جارى است ؛ و از پيش عمارت تا در شمالى كه فضاى باغ است مراتب چند و آبافشار در وسط ، و طرفين باغچههاى پرگل و دو سمت درختهاى فواكه 30 دارد و بالاى در شمالى مقابل عمارت عمارتى است منقح .