عليرضا عضد الملك

40

سفرنامه عضد الملك به عتبات ( فارسى )

و مقرب الخاقان معين الملك [ مىباشد ] . از آن‌جا تا آهنگران نيم فرسنگ زياده است . بقعهء شاه‌زاده حسين ابن على ابن حسين صلوات اللّه عليهم در سر راه است . سابق آباد بوده ، حال خراب شده ؛ از قرارى كه مذكور شد ، قنات مخصوصى دارد . و حال خراب و مسدود شده . اگر قناتش مفتوح شود ، موجب آبادى آن‌جا است . و نيز مذكور شد از نظم‌آباد 87 ، نيم دانگ وقف آن‌جا است ، اللّه يعلم . سه ساعت از طلوع آفتاب گذشته وارد آهنگران شديم و خشت‌هاى مبارك را به زير چادر فرود آورده ؛ رعايا استقبال نموده ، قربانى كردند ؛ ليكن قبل از ورود خشت مبارك ، بنه و چادر وارد شده بود . يكى از مكارىها با يكى از رعايا نزاع كرده و فراشى از فراشان ديوان به حمايت مكارى رفته ، از طرفين فراشان ديگر و رعايا آمده ، صلح داده بودند . به ناگاه شخصى كه در آن قريه سهيم و از مالكين آن‌جا است ، با جمعى از اوباش رعايا ، بر سر فراش تاخته و او را كتكى سخت زده بودند . بعد از اين‌كه اين فدوى آمدم و گزارش را مستحضر شدم ، فرستادم آوردندش ، مگر استظهار به جايى داشت و يا سفاهتش بر اين داشت كه درشتى كرد : بسا تحمل بىجا كه خارى آرد بار . تنبيهش را واجب دانستم ، ولى از اندازه شرع تجاوز نشد و از تعذير شرعى نگذشت . بعد از صرف ناهار ، بادى سخت وزيد و غبارى تند برخاست 88 و بارش گرفت . به خانه [ اى ] از خانه‌هاى 89 ديه رفتم و شب را آن‌جا ماندم ، ولى خانه مخروبه بود و از شدت كك 90 دقيقه [ اى ] نياسودم و شبى بىاندازه تلخ گذشت . و اما آهنگران قديم البنا است و اغلب مالك و رعيتش ساداتند و مالكينش از قرار مذكور منسوب با جناب دبير الملك هستند . در آنجا امام‌زاده‌اى است مسّما 91 به سكينه خاتون 92 ؛ بقعهء شريفه‌اش به ديوار قلعه اتصال دارد . خلاصه قبل از طليعهء فجر از ديه به سر بنه آمده و خشت‌هاى مبارك را به عزم منزل ساروق حمل نموده و خود نيز بعد از نماز صبح و صرف چاى روانه شدم . صبح يك‌شنبه بيست و چهارم [ ذى القعده ] از آهنگران روانهء ساروق شدم . از اول حركت الى ورود به منزل ، هوايى باطراوت بود و زمينى با خضارت . يك فرسنگى ساروق ، كركان عليا است و رعيتش نزديك به پنجاه خانوار مىشود و در كنار او كركان سفلى است . قريهء فارسيجان نيز متصل به دو كركان است . خانوارش از شصت زياده است . باغات مشجر و معنب 93 به اندازهء خود دارد و جوزق آن‌جا ممتاز است . مرقد مطهر عبد اللّه بن قاسم بن زيد بن حسن بن على بن ابى طالب صلوات اللّه عليهم آن‌جا است . مزرعهء مخلص‌آباد هم كه گفتند بيست خانوار دارد ، در آن حواشى است و تمام اين مزارع و قريهء ساروق و مزارع چند ديگر ، ملكى مرحوم قايم مقام رحمت اللّه عليه است كه انتقال به ورثه يافته . ساروق ديهى است وسيع كه از قرار مذكور در نوشته‌جات 94 ساروقمش مىنويسند . رعيتش از يك‌صد