عليرضا عضد الملك
33
سفرنامه عضد الملك به عتبات ( فارسى )
ستاره به آن نور و روشنى غريب بود . همين قدر شد كه از صحبت آن ستاره خواب و كسالتش از سرها رفت . خلاصه بعد از رسيدن به پل دلاك در عقب چاپارخانه پياده شديم . چون قبل از حركت از حوض سلطان ، آدمى به جهت اطلاع نايب الحكومه و اهالى قم فرستاده بودم و نوشته بودم قريب به ظهر وارد مىشوم و اگر تأنّى و تأمّل نمىنمودم قبل از وعده به قم مىرسيديم ، لهذا قدغن كردم بارهاى خشت مبارك را هم به آهستگى ببرند و خود هم پياده شدم . در اين بين طليعهء فجر برآمد و صبح شد . وضع پل دلاك اين است [ كه ] رودخانهاى است شور و تلخ ، از مغرب به مشرق جارى است . كاروانسرايى در كنار رودخانه دارد و چاپارخانه در طرف مشرقى كاروانسرا واقع است . جاده ما بين كاروانسرا و چاپارخانه است . بر روى رودخانه پلى است از قديم ، ليكن اين اوقات خرابى به هم رسانيده ، مرمت آن پل از واجبات است و براى كارگزاران قم اين كار خير و واجبتر از ديگران است . چاپارخانهاش نسبت به چاپارخانههاى منازل قبل آبادتر است و خرابىاش كمتر است . يكشنبه هفدهم - در كنار رودخانهء پل دلاك نماز صبح را خوانده ، بعد از چاى روانه شديم . در دو طرف جاده قراء و مزارع بسيار است ، ولى دور است . از پل ، الى دو فرسنگى قم جلگه است و از دو فرسنگى تا شهر قم ماهور و اتلال 56 است . نزديك به خاكفرج ، اهالى قم متدرجا به استقبال آمدند . نايب الحكومه كه ميرزا سيد يوسف است ، در اول خاكفرج رسيد و چند گوسفند در جلو خشتهاى مبارك قربانى كردند . جناب متولىباشى هم با جمعى از خدام آستان ملائك احتشام استقبال نمود ، پذيرايى شايسته به عمل آوردند . خارج شهر در كنار رودخانه [ در ] زمينى كه جلو آن محل زراعت و سبز و خرم بود ، چادر زده بودند . صندوقهاى خشت مبارك را به زير آورده و خود با مستقبلين و جناب متولىباشى به چادر آمده ، تا بعد از ناهار به همين حالت نشسته بوديم . پس از آن متولىباشى و نايب الحكومه و ديگران رفته و آن روز جزو مستقبلين قهرمان خان تفنگدار كه از زيارت عتبات عاليات مراجعت كرده بود با عالىجاه حاجى ميرزا رحيم فراش خلوت ، كه عزيمت زيارت آن مشاهد مقدسه داشت ، استقبال نمودند . همان روز عريضه به خاكپاى جواهرآساى اقدس همايون معروض داشته و خدمت احباب نيز مراسلات نگاشته به صحابت قهرمان خان انفاد داشتم . وقت عصر هم شرفياب آستانهء متبركهء مقدسه گرديده ، شرايط دعاگويى وجود مسعود مبارك را به عمل آورده ، مراجعت به منزل نمودم و سه شب آنجا توقف افتاد .