ناصر الدين شاه قاجار
مقدمه 3
سفرنامه عراق عجم ( فارسى )
دكتر فووريه چون طبيب مخصوص شاه بود ، شاه كالسكهاى شش اسبه بهمراه سه نفر سورچى در اختيارش قرار ميدهد تا در اين سفر همراه شاه باشد وى در آغاز مسافرت مذكور مينويسد : پس از عبور از جادّهء شاهزاده عبد العظيم و رسيدن به كهريزك در زير چادرهاى از قبل تهيّه شده در زير درختها منتظر مانديم تا عقبماندگان اردو به ما ملحق شوند ، پس از آنكه عقبماندگان بما رسيدند عدّهء ما به 10000 نفر با 4000 اسب رسيد البتّه غير از حيوانات باركش ، قريب به 250 نفر زن از نسوان حرم نيز با ما همراه بودند . « 1 » ورود به شهر : مسلّم است كه عبور اردوئى با اين وسعت رابطهاى با وضع جاده و زمان عبور داشت راجع به زمان عبور نوشتهاند كه اردوى مذكور سه روز متوالى در خطّ سير از پيش تعيين شده حركت مينموده است مثلا هنگامى كه اردو به شهر سلطانآباد ( اراك ) ميرسد متذكّر شدهاند : روز اوّل اثاثيّهء شاهى از دروازه گذشته وارد شهر گرديد ، روز دوم خواجهسرايان و حرمخانهء سلطنتى در حالى كه پيشخدمت مخصوص ( ميرزا آقاخان صمصام ) با كوكبه و دبدبهء خاصّى در جلوى آنها حركت ميكرد وارد شهر شدند در اين روز چند نفر شاطر با چماقهاى زرّين و فريادهاى دورباش كورباش در جلو حركت ميكردند و پشت سر آنها نزديك به يكصد كالسكه
--> ( 1 ) - سه سال در دربار ايران ، دكتر فووريه ، ترجمهء عبّاس اقبال ، تهران ، 1326 شمسى ، صفحهء 255 .