ناصر الدين شاه قاجار
مقدمه 12
سفرنامه عراق عجم ( فارسى )
و اطراف را آورده تا مناطقى مانند باغ شاه ، يوسفآباد ، بهجتآباد ، قصر قاجار ، عشرت آباد ، دوشانتپه و . . . كه در آغاز و پايان سفرنامهء حاضر از آنها ياد شده است و در آن روزها در خارج از برج و بارو و خندقهاى شهر واقع و امروزه در دل تهران جاى دارند برايشان مشخّص تا ترسيمى از آنزمان تهران در ذهن خود داشته باشند . چاپ سفرنامهء عراق عجم : پس از پايان سفر عراق عجم ناصر الدّين شاه چاپ و انتشار سفرنامهء خود را به محمّد حسن خان اعتماد السّلطنه متذكّر ميگردد ، اعتماد السّلطنه بطوريكه خود متذكر ميگردد يادداشتهاى روزانهء ناصر الدّين شاه را بدون هيچگونه تغييرى در چاپخانهء دولتى به قطع رحلى ( نيمورقى ) بچاپ رسانيده و در سال 1311 قمرى منتشر ميسازد . در پايان كتاب ناصر الدّين شاه نقشهء مسير سفر خود را ترسيم و به سفرنامه منضّم نموده است ولى در نقشهء مذكور اين اصل كه در نقشهكشى شمال كاغذ نقشه را شمال جغرافيائى قرار ميدهند مراعات نشده است و جهت استفاده از نقشهء مذكور بايستى متوجّه اين نقيصه نيز باشند . چاپ سفرنامهء حاضر بدون هيچگونه تغييرى از روى چاپ مذكور به شكل افست بچاپ رسيده است منتها قطع آن از رحلى به وزيرى مبدّل گرديده است مزيّت اين چاپ در اين است كه فهرستهاى سهگانه اماكن جغرافيائى اشخاص و ايالات و عشاير به آن مترتّب گشته و همچنين فهرست مطالبى براى آغاز كتاب تدوين گرديد تا بتواند تسهيلاتى براى خوانندگان و علاقمندان بوجود آورد .