ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

1707

سفرنامه شاردن ( فارسى )

اسبانشان چون اسبان ازبكان نيروى تاختن نداشتند به ناچار بازايستاد و از سر التماس خطاب به ابو الغازى گفت : آقاى من ، شاهزاده ، گناه من چيست ، چه خطا نسبت به تو انجام داده‌ام كه رضا مىدهى سرم به باد رود . وقتى بىتو به اصفهان برگردم سرنوشت شومى خواهم داشت و شاه فرمان مىدهد شكمم را بدرند . شاهزاده در حالى كه اسبش را آهسته مىراند با صداى بلند به جلودارباشى گفت من از مرحمتها و مكرمتهاى پادشاه ايران بسيار سپاسگزارم ، اما به وطن و هموطنانم و پدرم كه مرا مىطلبند بيشتر دلبستگى دارم . عده‌اى را كه مىبينى پدرم براى رهاييم فرستاده تا دگربار به وطنم برسم ، و در آن جا زندگى كنم . پس از مرگ پدرم وارثش خواهم بود و به جاى او بر تخت سلطنت مىنشينم . در طىّ مدتى كه در اصفهان بودم تو به من نيكيها كرده‌اى و همواره پاس حرمتم را نگهداشته‌اى و كوشيده‌اى كه هرگز ناراحت نباشم . اكنون نوبت تلافى كردن من است ، اگر همراهم بيايى هر محبتى كه از دستم برآيد از تو دريغ نمىدارم . مقامت را از جمله درباريانم بالاتر مىبرم و آن مىكنم كه سزاوار آنى . و اگر با من همراهى نمىكنى زود به پايتخت بازگرد ، و از قول من به پادشاه بگو همواره رهين احساس او خواهم بود ، و هرگز مراحم و عواطفش را از ياد نمىبرم و تا هستم غلام و فرمانبردارش خواهم بود ؛ و گذشت زمان اخلاص و مراتب خدمتگزارى مرا نسبت به آن شهريار معظم ثابت خواهد كرد . پس از اين كه اين سخنان را گفت اسبش را چنان به تك درآورد كه جلودار ايرانى پس از سپرى شدن چند لحظه از نظرش ناپديد شد . زيرا ازبكها در تازاندن اسب سخت دلير و ماهرند ، و كسى در اين هنر همتاى آنان نيست . وقتى خبر فرار شاهزاده به اصفهان رسيد گروهى از سواران به دنبال ازبكان تاختند اما به گرد ايشان نرسيدند ، چه آنان به تندى باد پيش مىرفتند . دربار ايران از فرار شاهزاده درشگفت ماند ، و تعجب پادشاه بيش از ديگران بود ، و باور نمىكرد عشق به وطن ابو الغازى را پس از ده سال اقامت در ايران به بازگشت به زادگاه خود برانگيزد . شاهزاده همچنان كه وطنش را فراموش نكرده بود محبتهاى شاه ايران را از ياد نبرد . زيرا پس از آن كه جانشين پدرش شد در تمام دوران سلطنتش با شاه صفى اول و جانشين شاه عباس ثانى روابط دوستانه داشت چنان كه اگر سبحان قلى امير بلخ به قصد دست‌اندازى به كشور ايران از سرزمينش بيرون مىشد شاه ازبك به منظور