ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
1691
سفرنامه شاردن ( فارسى )
همين گونه ارسال داشتهاند . او از مضمون نامهها آگاه نيست ، اما مىداند كه درويشان همراه كاروان رهسپار قندهار شدهاند . سردار كل به شنيدن گفتههاى غلام بچه لختى مردد ماند . سپس براى اين كه حقيقت را دريابد گاهى وى را به شكنجههاى سخت ، و گاهى به وعدههاى خوش مىآزمود ، و وى را بيم داد كه اگر بر خلاف حقيقت سخن گفته باشد سر از بدنش جدا مىكند ؛ و چون او را همچنان بر سر قول خويش ديد و دريافت كه حرفهايش ساختگى و بىمايه نيست ، فرمانى مبنى بر دستگيرى سه درويش ، به دست دو سواركار تيزرو سپرد و آنان را به دنبال كاروان فرستاد . سواركاران پس از يك ماه به كاروان رسيدند و سه درويش را طبق نشانيهايى كه غلام بچه نقاش داده بود شناختند . آنان را دستگير كردند و به اصفهان بازگرداندند . آن گاه سردار كل ايشان را با غلام بچه رويارو كرد و از او پرسيد كه آن سه تن را مىشناسد ، و او تأييد كرد همانند كه نقاش تصاوير را به آنان داده است ، و چندان به حجت بر ايشان فائق آمد كه سه درويش از جواب گفتن درماندند . آنگاه سردار دستور داد لباسشان را بشكافند . صورتها و نامهها نمايان شد . آنها را از نظر شاه گذراندند ، و او به ديدن آنها چنان به خشم آمد كه بر آن شد بدين جرم بزرگ بيشتر مولتانيان مقيم پايتخت را كه عدهشان متجاوز از بيست هزار تن بود بكشد و بقيه را از كشور خارج كند . سردار كل و صدر اعظم به سخنان خوش و آرام بخش غضب سلطان را فرو نشاندند و استرحام كردند كه به تنبيه كردن مجرمان خرسند گردد زيرا ديگر هنديان در اين جرم عظيم شركت نداشتهاند . اما درويشان را چندان كه شكنجه كردند آمران و مجرمان اصلى را معرفى نكردند و همواره مىگفتند نه نامشان را مىدانند نه آنان را ديدهاند ، و صورتها و نامهها را از مرد نقاش گرفتهاند . در نامهها نيز نام هنديانى كه مكاتيب و تصاوير را فرستاده بودند منعكس نبود ، و سردار به اميد اين كه مجرمان را بيابد دويست نفر از بزرگان مظنون را توقيف و كلّيهء داراييشان را مصادره كرد . اما پس از پانزده روز جز سه تن كه به جاى مقصرين محكوم به پرداخت جريمه شدند ، همه توقيف شدگان را رها ساخت . از مجموع اموال مصادره شده كه زياد بود فقط هشت هزار تومان معادل چهار صد هزار ليور ضبط كرد و بقيه را چون به تواتر پيوسته بود كه گرچه در دست آنان بود از آن بازرگانان هندى مقيم آن كشور است به نشان ترحم به آنان پس داد .