كشور و حمل مال التجاره از هيچيك از مسافران در داخل مملكت ، و حمل عوارض راهدارى گرفته نمىشد ، اما اكنون از كلّيهء مال التجاره‌هايى كه در داخل كشور از جايى به جاى ديگر برده مىشود ، در اين مدخل كوهستانى مطالبه مىكنند ، و در همين محل از حمل اجناس قاچاق قويّا جلوگيرى مىكنند . مخصوصا به دقت بازرسى و مواظبت مىكنند كه طلا از پايتخت به هندوستان حمل نشود ؛ زيرا قاچاق‌چيان از حمل اين كالا سود بسيار مىبرند . دشت وسيع و زيبايى كه اصفهان در آن واقع است از طرف جنوب در مسافتى نامساوى به كوهى مىپيوندد كه آن را اركچين مىنامند . از آن پس راه به دشتى كه دو فرسنگ عرض دارد ، و سه فرسنگ دور تر دهكدهء مهيار « 1 » Mayar واقع است كه فاصله‌اش از اصفهان نه فرسنگ ، و نخستين منزل مىباشد ، و من سه ساعت پس از نيمه شب به اين دهكده فرود آمدم . مهيار ديه نسبته بزرگى است كه قريب سيصد خانه دارد . ميان دو كوه قرار گرفته ، و موقع طبيعى آن چنان است كه اگر مردم بخواهند راه ورود و خروج به آن‌جا را ببندند آسان مىتوانند . اين موقعيّت خوب به من اجازه مىدهد قول بعضى از مردم را باور كنم كه مىگويند ششصد سال پيش ، اين آبادى شهر بزرگى بوده است . در مدخل اين دهكده كاروانسرايى قديمى است ، كه از بس كهنه و درهم شكسته شده در حال حاضر قابل سكونت نيست . بعضى از اهالى منازل خود را در برابر گرفتن مبلغى پول در اختيار مسافران پولدار و با شخصيّت قرار مىدهند . نزديك كاروانسرا آثار ويرانه‌هايى ديده مىشود و زمينهاى پيرامون دهكده به سبب كم‌آبى خشك و باير و خالى از سبزه و درخت است ، و نشانه‌هاى كم آبى مخصوصا در فصل تابستان كاملا معلوم مىشود . با وجود اين ، دهكده آبادان است ، و همه چيز به حدّ وفور در آن يافته مىشود ، و باغهاى بزرگ دارد . سوّم ، پنج فرسنگ در سرزمينى كه صاف اما نسبته سنگلاخ بود ، و راه از ميان دو كوه مىگذشت ، پيش رفتم . بايد توجه داشت كه در دو طرف سراسر راه پايتخت

--> ( 1 ) « مهيار از قراى معتبر بلوك مهيار است . از خرابه‌هايش معلوم مىشود كه سابقا بزرگ بوده . اكنون پانصد خانوار ، و ده هزار جمعيت دارد . زراعتش منحصر به غله است . در زمان صفويه كاروانسراى بزرگى در آن ساخته شده است . » نقل از دو سفرنامه در جنوب ايران در سالهاى 1256 و 1307 قمرى ، به تصحيح و اهتمام ، سيد على آل داود .