ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

1563

سفرنامه شاردن ( فارسى )

استخوانها و لباسهاى آنها را كه ژنده و پاره شده به ميان گودال مىريزند . در جاى ديگر نيز به مناسبت مفصل‌تر اين مطلب را آورده‌ام . در همين طرف بيرون اصفهان همانند طرف ديگر بناهايى در خور توجه وجود دارد كه از آن جمله قصر خوش منظر سلطنتى شاه عباس ثانى است كه هزار جريب كوچك ناميده مىشود ، و با اين‌كه داراى بناهاى پرشكوه و باغهاى بزرگ است ، چون به تقليد هزار جريب بزرگ كه در انتهاى خيابان چهار باغ واقع است ، ساخته شده آن را چنين نام نهاده‌اند . اين عمارت عظيم كه چهار مدخل دارد ، بر هر كدام درى بزرگ تعبيه شده ، در زمانهاى گذشته كشتارگاه بوده ، و همهء حيوانانى كه گوشتشان در قصابيها فروخته مىشده در اين محل ذبح مىشده‌اند . پس از آن مقبرهء اللهوردى خان مرد مقرب شاه عباس دوّم است « 1 » كه داراى بنيادى است كه هر روز در آن صد نفر فقير اطعام مىشوند ، و هزينهء آن از محلّ درآمد گرمابه‌ها ، آسيابها ، بازارچه‌هايى است كه نزديك آن‌جاست ، جملگى وقفند . بر سر در بنا بيتى بدين مضمون كتيبه شده است : « براى گذرنده پيراهنى كه زير جامه بپوشد ، و آبى كه بنوشد و كف نانى كه سدّ جوع كند بس است ، و براى كسى كه بايد بميرد همين نيز بسيار است . » بعد از مقبرهء اللهوردى خان مقبره محمد على بيگ ناظر يعنى پيشكار كلّ دربار شاه است . اين شخص چون در سلطنت سه پادشاه درگذشته نيز بر همين سمت بوده شهرت بسيار داشته است . اين مقبره همانند مقبرهء اللهوردى خان ميان باغى بزرگ واقع شده ، و دور آن حجره‌هايى است كه درويشان كه افرادى دل از دنيا بريده و وارسته‌اند در آن سكونت دارند ، و به نيايش خدا مىپردازند . به مقبرهء محمد على بيگ ناظر مسجد و بازارى پيوسته است كه هم از بناهاى اوست . پيرامن اين مقابر چند تكيه چند باغ ، و دو يخچال بزرگ است ، و دور تر ناحيهء تخت پولاد مىباشد . اين ناحيه از آن اين نام يافته كه سردار بزرگى كه به سبب دليريها و پيروزيهايش پولاد بازو لقب داشته در آن سكونت داشته است .

--> ( 1 ) در اين مورد نيز شاردن اشتباه كرده زيرا اللهوردى خان كه از ارامنه گرجستان بود و در زمان پادشاهى تهماسب اول به غلامى به ايران افتاده بود و مسلمان شده بود در زمان سلطنت شاه عباس اول اندك اندك ترقى يافت . چنان كه در سال 1004 قمرى حاكم فارس و سپهسالار ايران شد و چندان تقرب و نفوذ يافت كه شاه عباس به او پدر خطاب مىكرد . اين سردار بلند نام در سال 1023 قمرى برابر 993 خورشيدى بيست و نه سال پيش از آغاز سلطنت شاه عباس ثانى درگذشت .