ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

1546

سفرنامه شاردن ( فارسى )

از تنش جدا ، و همهء داراييش را مصادره كرد . چنان كه پيش از اين آورده‌ام هشتاد سال قبل وقتى هيأت كاپوسنها وارد اصفهان شد ، شاه آنان را به عنوان سفيران پادشاه فرانسه پذيرفت و در اين كاخ سكونت داد . كاخ موصوف وصل به بازارى است كه بازار مستوفى نام دارد ، و آن نيز به مسجدى به همين اسم متصل است ، و در پس آن آسيابهاست . نه تنها در اصفهان ، بلكه در هيچ نقطهء ايران آسياى بادى وجود ندارد و همهء آسيابها به نيروى آب يا به زور چهار پايان يا به قوت بازوى مردم به گردش درمىآيند . نزديك آسيابها غسّالخانه است كه نصف مردم شهر جسد مردگان خود را پيش از تدفين در اين غسّالخانه مىشويند . كاخ شيخ بهاء الدين محمد جبل آملى داناى بلند نامى كه به خواهش شاه عباس بزرگ مختصر كليات فقه را در بيست باب تأليف فرموده در همين محله است . شاه عنوان بلند و ارجمند به پاداش آثار مهمى كه در فقه و ديگر معارف اسلامى به رشتهء تحرير درآورد به او داد . با اين‌كه شيخ بهاء الدين فقط پنج فصل از فصول بيست‌گانه كتاب جامع عباسى را نوشته ، و پانزده فصل ديگر را شاگردانش پرداخته‌اند ، چون طرح و تقسيمات و مضامين و محتويات كليّه متن را خود تنظيم و معين كرده مصنّف كتاب هم او شناخته شده است . كاخ شيخ بهاء الدين آخرين بناهاى حومه است ، و آن سوتر از يك طرف تا قريهء شهرستان ، و از طرف ديگر تا بيشهء محمد على بيگ جز كشتزار و صحرا چيزى نيست . چون جريان رود در اين جا پيچ و خم بسيار دارد ، و در آن جزاير كوچكى در وجود آمده است اروپاييان اين بيشه را جزيره مىنامند ، و در آن جزاير به شكار پرندگان و صيد ماهى مىپردازند . ميان درختچه‌هاى اين بيشه نهالهايى است مانند تاك وحشى سبز كه وقتى ميوه‌اش مىرسد مىتركد و چيزى شبيه منسوج بسيار لطيف و ظريفى كه از تارهاى ابريشمين بافته شده باشد ، مىدهد . نوعى درختچهء ديگر نيز هست كه پوست بسيار نازك و شفاف دارد و در فصل تابستان از برگهايش نوعى ترانگبين مىتراود كه شيرين و مطبوع مىباشد . ديه شهرستان يكى از دهكده‌هاى بزرگ اصفهان است كه شايد همانند آن در سراسر روى زمين وجود نداشته باشد . اين ديه در مشرق پايتخت در كنار رودخانه واقع شده ، و به وسيله پل بلند و كم پهنائى به شهر مربوط است . درازاى اين ده از يك