ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
1494
سفرنامه شاردن ( فارسى )
اهلى و تربيت مىكنند ، و همچنانكه از فيل بهرهبردارى مىنمايند آنها را به كار مىگيرند . بر سر زبانهاست كه پادشاهان و اميران هندوستان در شاخ كرگدن شراب مىنوشند زيرا شاخ اين حيوان اين خاصيت دارد كه اگر شراب آميخته به زهر در آن ريخته شود مترشح مىشود ، و بدين گونه وجود سم در شراب آشكار مىگردد . من به شما اطمينان مىدهم كه جزء اول اين گفته افسانهاى بيش نيست ، و دربارهء جزء دوم هيچ گونه اظهار نظر نمىكنم زيرا هنوز نيازمودهام . پس از اين محله راه به كوى نيماورد مىرسد كه از جمله مشهورترين و پرجمعيتترين محلّات اصفهان مىباشد . مسجد ذو الفقار كه همنام شمشير حضرت على است ، و كوچهء جمال از نقاط ديدنى آن مىباشد . عمارت خاصهتراش - سلمان مخصوص شاه كه شغل مهمى است - يك حمام ، خانهء شيب ميرزا وزير كارائولوس Karaolous ، كوچهء نو ، كه خانقاه درويشهاى صوفى در آنجاست ، گرمابهء رختشويان ، كوچهء يهوديان كه يكى از كتيبههاشان آنجاست ، بازار ارامنه ، كاروانسراى عباسى كه از جمله بناهاى باشكوه و بنام شاه عباس كبير مىباشد از ديگر جاهاى مهم محلت نيماورد است . در مدخل كاروانسراى عباسى سنگى است كه به فرمان شاه عباس بزرگ ، زشتگارى را كه به پسر بچهها تجاوز مىكرد قطعه قطعه كردهاند . اين مرد دور از مردمى روزها روى اين سنگ مىنشست و هر وقت پسر بچهاى زيبا روى مىديد به خوشزبانى و ترفند او را مىربود ، شب با وى بهسر مىبرد و صبحگاهان او را به جايى دور افتاده كه هيچ كس نمىتوانست جايى را كه شب بهسر برده بود بيابد رها مىكرد . همسايگان چندان كه آن زشتگار را از عمل قبيحش منع كردند سود نبخشيد . ناچار شكايت به شاه بردند . و شاه عباس دستور داد وى را روى همان سنگى كه به قصد فريب دادن پسر بچههاى زيبا - روى ، روى آن مىنشست قطعه قطعه كنند . ميان اين محله محوطهء بزرگ و پستى است به نام كاروانسراى فيل ، و از آن پس كوچه ماه تابان ، سپس يك مسجد ، مدرسهء ميرزا قاضى شيخ الاسلام ، كاخ ميرزا ابراهيم چركچىباشى واقع است . بعد مسجد حكيم داوود است كه از جمله مساجد بزرگ و باشكوه و زيباى اصفهان است . قريب چهار آرپان Arpen « 1 » زمين را متصرف است ، و افزون بر صد و پنجاه اكو خرج بناى آن شده است ؛ و اين
--> ( 1 ) مساحت آرپان در نقاط مختلف كشور فرانسه متغير بوده و از 31 تا 51 آر تفاوت داشته است .