ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
1480
سفرنامه شاردن ( فارسى )
پل سيمون Paul Simon ، ژان تاده jean Thadde e ، پ . ونسان P . Vincent را كه هر سه از جمله معتمدان و مقربان ما مىباشند با چند تن از همراهانشان به حضور شما اعزام داشتيم . اينان مأمورند نامههاى ما را به آن شاهنشاه عظيم الشأن تسليم كنند ، و شادمانى عميق و باطنى ما را از اينكه آن شهريار عالى قدر با عون الهى و همّت بلند به بازگرفتن پايتخت و فتوحات عظيم ديگر توفيق يافتهاند تقديم بدارند . اگر اين نيكخواهى چنانكه اميد است مورد پسند و قبول آن اعليحضرت قرار گيرد ، همين هيأت مطالب ديگر به عرض سدهء سنّيه مىرسانند ، و از صميم قلب مىكوشند كه موجبات رضامندى خاطر خطير شاهنشاه را فراهم آورند . تمناى ما آنست كه آنان را به عواطف ملوكانه مستظهر فرماييد و به آنان اميد مساعدت بدهيد . ما آرزومنديم خداوند به آن اعليحضرت و ملّتش تندرستى و آنچه مايهء خير و بركت است عنايت فرمايد . از سن پير Saint Pierre جاى مهر بندهء عاصى 30 ژوئن 1604 ، سيزدهمين سال پاپى ما . شاه عباس كبير كه نقشههاى بزرگ و پردامنهاى در سر داشت ، و ناچار بود بىهيچ متّحد توانمند در جنگهاى عظيم و دراز آهنگ بكوشد ، دوستى همه فرمانروايان را با علاقهمندى بسيار مىپذيرفت ، و مراودت و همكارى با اروپاييان را كه دشمن عثمانى بزرگترين دشمنان او بودند به طيب خاطر استقبال مىكرد ، و چون پاپ به ويژه بيش از ديگر فرمانروايان اروپايى از شكست عثمانى يا سدّ قدرت و پيشرويهاى آن كشور شادمان و بهرهمند مىشد . شاه عباس فرستادگان او را به احترام تمام پذيرفت . ساليان دراز بنا به رسم دربار عمارتى مجلل در اختيارشان نهاد و لوازم معاش و تغذيهشان را مىفرستاد ، و تا زنده بود به هنگام لازم آنان را با عنوان سفير به كشورهاى مسيحى اروپا مىفرستاد تا پادشاهان مسيحى را به موافقت و مساعدت وى در جنگ با عثمانيها برانگيزند . زيرا اغلب كشورهاى مسيحى از به دو محاربات شاه ايران با عثمانيها به او وعدهء همه گونه يارى داده بودند . شاه عبّاس همين مبلّغان را به سرزمينهاى شاهزادگان مسيحى همسايه فرستاد و وسيله اينان با آن فرمانروايان كه يكى از آنان تهمورث خان پادشاه برگشته - بخت گرجستان بود پيمان بست كه اگر عثمانيها را به سرزمين خود راه ندهد و با آن كشور عهد دوستى نبندند هرگز قصد تصرّف كشورش را نمىكند . پيمانش را