وضع داخل ميدان شاه چنان است كه آوردم ، و اكنون نوبت آن است به وصف بناهاى مجلل و با شكوهى كه مشرف بر ميدان است ، و مايه زيبايى آنند بپردازم . مهم‌ترين آنها مسجد شاه ، مسجد بزرگ‌ترين مجتهدان ، برج ساعت و بازار شاه است . اما شرح كلاه فرنگى را كه بر سر در كاخ ساخته شده ضمن توصيف خود كاخ مىآورم . مسجد شاه در جنوب ميدان است ، و جلوخانى چند ضلعى كه حوضى در ميانش ساخته شده در جلو آنست . اين حوض نيز به شكل كثير الاضلاع است . چهره و نماى بنا پنج پهلوست و در دو طرف نرده‌اى به بلندى تكيه‌گاه از سنگ صيقلى كار گذاشته شده است . اين نرده تا در ورودى مسجد امتداد دارد . دو بناى اول بنا طاق نماست . هر كدام به بازارى راه دارد و مقابلشان زنجيرى كشيده شده تا اسبها نتوانند از آن بگذرند . دور نماى بالاتر مشتمل بر دكانهاى بزرگى است كه مختص پزشكانى است كه داروسازى نيز مىكنند . در روزگاران گذشته پزشكان يونان كار طبابت و داروسازى را با هم انجام مىدادند ، و در زمان حاضر طبيبان مشرق زمين نيز چنان كه پيش از اين به مناسبت ياد كرده‌ام چنين مىكنند . طبقات بالا كه قريب بيست پا از سطح زمين ارتفاع دارد داراى دالانهايى شبيه ايوان مىباشد . نماى داخلى كه سرسرا را تشكيل مىدهد هلال مانندى است به شعاع سيزده پا كه از سطح زمين ده پا بلندتر است ، و همهء آن با پلكانش از سنگ يشم پوشيده شده است . تزيينات اين مسجد به راستى بديع و خيره كننده است ، و در بناهاى ما اروپاييان همتايى براى آن نمىتوان يافت . اين آرايشها عبارت است از هزاران مقرنس كارى كه در پرداختن آنها طلا و لاجورد زياد به كار رفته ، و گيلوهاى مسطحى كه با كاشيهاى مينايى رنگ پوشيده شده با حاشيه‌اى پهن كه بر آن آياتى از قرآن با خطى متناسب با بلندى بنا نقش گرديده ، و در مجموع جلوه‌اى خيره كننده دارد . بالاى سر در مسجد ايوانى است كه كتيبه‌هايش از سنگ يشم مىباشد ، و درى مركب از دو لنگه دارد كه پهنايش از دوازده پا درمىگذرد ، و روى آن پوشيده از صفحات ضخيم نقره مىباشد كه همه قلمزده و زرنگار است . متصل و داخل سر در دو منارهء بلند وجود دارد كه بالاى آن منتهى به دو اتاقك مىشود ، و تزيينات آنها به همان سبك و روش است . در پس اين سر در ، پس از اين‌كه راه اندكى به سوى مغرب مىپيچد ، پانزده