و هم سطح ساخته شده كه هيچ يك با حجره‌هاى ديگر تفاوت ندارد . حجره‌ها دو طبقه‌اند . هر يك از حجره‌هاى طبقهء زيرين داراى دو دكان است كه يكى از آنها رو به ميدان ، و ديگرى رو به بازار گشوده مىشود . و اين بازار عريض‌ترين بازارهاى اصفهان است . در بالا چهار اتاق كوچك وجود دارد كه دو تاى آن رو به ميدان و دو تاى ديگر رو به جانب عقب آنست . هر يك آن دو كه رو به سوى ميدان دارد داراى ايوانى است كه با نردهء آجرى مشبك قرمز و سبز كه بسيار زيبا و خوش نماست آذين يافته است . همهء اين حجره‌ها داراى مهتابى هم سطح سقف بازار مىباشند . در فصل تابستان صاحبان اين حجره‌ها جاى خنكى دارند ، و هر يك از مهتابى جلو حجره خويش استفاده مىكند . اين سلسله حجره‌ها جابه‌جا بر چندين ساختمان عظيم و مجلل ناظر است . اين بناهاى باشكوه چنان كه در تصوير مىنگريد عبارتند از درگاه كاخ شاه ، و در حرمسرا در جانب مغرب ؛ مسجد صدر و يك كلاه فرنگى ، جاى برخى ماشين آلات كه ساعت سازى ناميده مىشود در سمت مشرق ؛ مسجد شاه در گوشهء جنوبى ميدان ، و بازار شاه يا سلطانى در طرف مقابل ، و من پس از وصف كامل ميدان شاه به شرح يكايك اين عمارات مهم مىپردازم . ميدان دوازده مدخل بزرگ ، و چندين درگاه دخول كوچك دارد . در مركز ميدان دكلى به بلندى صد و بيست پا بر سر پاست . در روزهايى كه مراسمى خاص برپا مىشود چابك سواران جامى را كه بر سر آن نهاده شده هدف قرار مىدهند . در آخر ميدان در سى و پنج قدمى آبراهه‌اى كه به شرح آمد دو ستون ستبر مرمرين به ارتفاع هشت پا و به فاصلهء چهار پا از هم كه در چوگان‌بازى به كار است برپاست . من در فصول قبلى به مناسبت به اين بازى اشاره ، و ياد كرده‌ام كه همه ورزشهاى ايرانيان به آيين نياگانشان پارتها ، در حالى كه سواره مىتازند اجرا مىشود ، زنان و مردان يكسان به اين بازىها و ورزشها مىكوشند ، و اين امر نشان مىدهد كه در مشرق زمين هيچيك از عوامل گذشت زمان و دگرگونى مذهب نتوانسته در عادات و تمايلات طبيعى و كلّى ايرانيان تغييرات مهمى در وجود آورد . مسجد شاه و بازار شاه چنان كه در تصوير مىبينيد در دو انتهاى ميدان و مقابل هم واقعند ، و هر كدام موقعيتى به صورت نيم هلال در وجود آورده‌اند . در ميان اين دو حوضى است كه دورش هفتاد گام و گوديش ده پاست . لبه‌هاى اين حوض همه از سنگ سماق ساخته شده . چون در سرزمينهاى گرم جريان آب به هواى مجاور