ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
1314
سفرنامه شاردن ( فارسى )
در همان جا بمانند . در سال 1675 مهتر خواجههاى حرمسرا به من گفت : هنوز حرم معشوقگان شاه صفى اول جد پادشاه كنونى بجاست ، و هجده يا بيست تن آنان در آن جا جدا از هم همانند زندانيان زندگى مىكنند . وقتى پادشاه برادر يا پسرى به سنّ بلوغ دارد به انتخاب وى معشوقهاى به او مىدهد ، يا به نسبت محبت و لطفى كه به او دارد چند معشوقه ، چند خواجه ، و چند كنيز در اختيارش مىگذارد . همچنين عمارتى در حرم به او مىدهد تا در آنجا همانند تبعيديان با معشوقگان و خدمتگران و مادر خود زندگى كند . اينان حق ندارند جز با اجازهء مخصوص شاه از عمارتى كه در اختيارشان نهاده شده پا بيرون نهند ، و با ديگر افراد ساكن حرمسرا ديدار و گفتگو كنند . اين شاهزادهء سيه ستارهء تيرهروز بيش از آنچه راهبى نوآموز تحت مراقبت است زير نظر مىباشد . به او مىگويند كه زندگيش به اراده و تمايل شاه بستگى دارد . و چون اهميت وجود او بيش از مادر و خواجگان و معشوقگان وى مىباشد سختتر از آنان مقيد و تحت نظر مىباشد ، و باور نمىتوان كرد كه در سراسر پهنهء زمين كسى چون او زير نظر باشد . او جرأت ندارد حتى دزدانه به دخترانى كه اجازه معاشرت و معاشقهء آنان را به دو ندادهاند بنگرد ، و اگر وى را در حال عشق ورزى با زنى ببينند اگر معاشقهاش از مرز چشمك زدن و نظر بازى درگذشته باشد براى كلّيهء زنان حرم خاصه براى معشوقهاش شوم و مخاطرهانگيز خواهد بود . شنيدهام بسيارى در اين كار جان باختهاند ؛ حتى بسيارى از دختران را به گناه اين كه چرا فرصت و مجال دادهاند كه مردان بىخبر ايشان عاشقانه و دزدانه به رويشان بنگرند زنده به گور كردهاند . اما در مورد دختران پادشاه بايد بگويم وقتى به سنّ عروسى رسيدند مادرشان مقدمات شوهر دادن آنان را فراهم مىكند و نفوذ خويش را براى جلب موافقت شاه به كار مىبرد ، و اين امر بستگى بسيار به محبوبيت دختر ، و نفوذ مادرش دارد . اما معمولا ازدواج دختران شاه هنگامى انجام مىگيرد كه غرور جوانى و هيجانهاى جنسى دختر كاسته شده باشد و به حدّ اعتدال رسيده باشد تا با شوهر خود با مدارا و آهستگى و سازگارى رفتار كند . چنان كه پيش از اين شرح دادهام هر قسمت حرم زير نظر و مراقبت خواجهاى خاص اداره مىشود و مجموعا زير فرمان خواجهء بزرگى است كه او را داروغه