و نه نقشه‌هاى جغرافيايى مربوط به روى زمين ، همچنين براى ارصاد ستارگان ، و مطالعهء كيفيات آسمانى فاقد تلسكوپ مىباشند ؛ و محققان بر اين اعتقادند همهء منجمانى كه پيش از تيكوبراهه مىزيسته‌اند مطلقا از داشتن اين وسايل محروم بوده‌اند . اظهار عقيدهء من دربارهء عدم دسترسى منجمان ايرانى به نقشه‌ها و كرات آسمانى و زمينى جنبهء كلى دارد و مستثنياتى در آن هست . چنان كه چند تن از رياضى دانان نامور ايران پس از ورود بعضى از دانشمندان اروپايى از روى كرات و نقشه‌هايى كه آنان داشته‌اند براى خود كرات و نقشه‌هاى كوچكى و گر چه ناقص و ناتمام بوده ساخته‌اند . از ميان آثار گران‌قدر رياضى دانان و اخترشناسان ايران ، شكل اجرام فلكى فقط در كتاب عبد الرحمن آمده و با مشاهده و مطالعهء اين اثر معتبر آشكارا مىگردد كه صور اين كتاب كاملا شبيه شكلهايى است كه در كتابهاى نمايشگر كرات و نقشه‌هاى سماوى اروپاييان آمده با اين تفاوت كه چون صورتگر كتاب در صورتگرى چيره دست و ماهر نبوده كليّه صورتها اعم از پرندگان ، حيوانات و آدميان زشت و نازيبا جلوه مىكند . در اين كتاب طول و عرض و ديگر مختصات ستارگان نموده شده ، امّا با محاسباتى كه در كتابهاى ما اروپاييان درج شده به دو علت اندك اختلاف دارد . نخست اين كه محاسبه طول و عرضها با دقت تمام و منطبق با جديدترين شيوهء سنجش انجام نيافته ، بعلاوه با محاسبات فلكى قابل اعتماد كه پس از تيكوبراهه صورت پذيرفته مقابله و اصلاح نشده است . علت ديگر ناشى از اين است كه تمام كتابهاى ايران دستنويس است ، و ناشدنى است كه ضمن استنساخ اشتباه و غلطى روى ندهد ، و امرى است طبيعى كه هر چه از دستنويس كتابى يكى از روى ديگرى نسخه‌هاى مكرر نوشته شود اشتباه بيشتر در آن راه مىيابد . بعضى از منجمان ايران به جاى چهل و هشت ، قائل به وجود چهل و نه صورت فلكى مىباشند و براى توجيه محاسبهء خود صورت فلكى چهل و يكم را كه شجاع - صورت مار آبى افسانه‌اى - است به دو صورت تصور و ترسيم مىكنند . اسمهايى كه اخترگران ايران به صور فلكى گذاشته‌اند با اندك تفاوت همان نامهايى است كه دانشمندان فرانسوى به آنها داده‌اند ؛ مثلا صور فلكى شمالى را كه بوت ( Bootes ) و سرپنتاريوس ( Serpentarius ) مىناميم آنان به ترتيب عوّا و حوّا