ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

541

سفرنامه شاردن ( فارسى )

بزرگ رسيده‌ايم . بارى ، ساعت پنج صبح روز بيست و چهارم ژوئن پس از طى صد و سى و چهار فرسنگ راه به لطف و مرحمت خداى بزرگ از تبريز به اصفهان وارد شديم . بعد از رسيدن به پايتخت من و شريكم در دير كاپوسنها كه تقريبا در مركز شهر و نزديك كاخ شاه است منزل گزيديم . در آن‌جا انبوه نامه‌هايى را كه از شهرهاى مختلف براى من نوشته و فرستاده بودند دريافت كردم . در بيشتر نامه‌هايى كه از قسطنطنيه رسيده بود خبر جنگ عثمانى با لهستان به تفصيل تمام درج شده بود . اين خبرها حاكى بود كه طىّ سال گذشته سپاهيان عثمانى بىآن كه با مقاومت جدّى لشكريان لهستان رويارو شوند از رود بزرگ نيستر ) Niester ( گذشته ، پس از ويران ساختن چندين ولايت‌آباد و زيباى لهستان قلعه معروف كامى نيك ) Camyniek ( را به تصرف درآورده‌اند . همچنين ضمن شرح مطالب ديگر آورده بودند كه سپاهيان عثمانى از پلى به طول پانصد پا از روى رود دانوب گذشته‌اند . اين پل به هزينه و همّت سلطان ملداوى ساخته شده بود ، اما چون مقام خلافت آن را نپسنديد بانى آن مورد سخط و خشم قرار گرفت ، معزول و به پرداخت صد و پنجاه هزار اكو غرامت محكوم شد . همچنين در نامه‌هاى رسيده از هند خبر سفر آقاى دولاهه نايب السلطنه ماداگاسكار كه در آغاز سال 1670 با يك گروه ناو جنگى حركت كرده بود درج شده بود . اين مسافرت بنا به توصيهء آقاى كارن ) Carran ( مديركل كمپانى فرانسه ، به منظور اجراى برخى طرحهاى مهمّ انجام گرفته بود كه يكى از آنها موضوع تسلّط يافتن بر جزيره كوچك بانكا ) Banca ( واقع در مشرق جزيرهء سوماترا بود . اين جزيره باير ، و پيش از اين تاريخ غيرمسكون بود . آقاى كارن جزيرهء كوچك بانكا را براى آماده كردن انبار مركزى كمپانى جائى مناسب و خوب دانسته بود ، و تصرّف آن را لازم شمرده بود . نقشه فرانسويان براى گرفتن اين جزيره چنين بود كه ناگهان آن را به تصرّف درآورند ، و هلنديان را در مقابل عمل انجام شده قرار دهند . از اين‌رو براى اين كه حريف به نيّت آنان پى نبرد شايع كردند كه كشتيهاى جنگى فرانسه عازم حركت به سوى غرب هند است . اما هلنديها كه همواره با هشيارى تمام به حفظ و حراست متصرفات خود در هند و جوانب آن اهتمام مىورزيدند فريب اين شايعات نادرست را نخوردند ، و بىدرنگ سه فروند كشتى يكى پس از ديگرى براى تصرف بانكا فرستادند . سپاهيان هلندى خيلى پيش از آن كه آقاى دولاهه به هند