ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
530
سفرنامه شاردن ( فارسى )
رنگ ديگرى كه با نهايت ظرافت و هنرمندى با تارهاى طلا مليله كارى شده زينت ديگر آنست . اين روپوش مانند روپوش مرقد شاه عباس دوم در پايين روبانى ابريشمين دارد . اين نوار از حلقههاى زرينى كه با گيرههاى طلا به قالى متصل شده مىگذرد ، و قالى و روپوش را به هم متصل مىكند ، ميزى كه از چوبهاى معطر چنان ساخته شده كه باز و بسته و كوچك و بزرگ مىشود برابر آنست . در طاقچههاى قشنگى كه سراسر آن از پارچههاى زربفت پوشيده شده مقدار زيادى كتابهاى مذهبى قرار دارد . اين نفايس كه بيانگر ثروت بىپايان است با جلوههاى مذهبى و خاكسارى نسبت به آستان مقدس باريتعالى و خضوع و خشوع هر چه بيشتر دربارهء پيغمبر و امامان ، چنان به هم آميخته شده كه بيننده را دچار نوعى بهت و سرگشتگى مىكند ؛ و من در سراسر ايران هرگز چنين نفايسى بدين شكوهمندى نديدهام . همهء ظروف و اوانى و آلات و ابزار متعلق به اين بارگاهها از طلا يا نقره است . اين وسايل عبارتند از شمعدانهاى طلا كه هر كدام پنجاه تا شصت مارك وزن دارد . مجمعههاى بزرگى كه با آن بينوايان و مستمندان را اطعام مىكنند . ظرفهاى مخصوص جاى آب دهان و زباله ، انبر ، خاكانداز مخصوص بخارى ، آتشدان ، روغندان و گلابدانها . از ظروف و آلات طلا و نقره منحصرا در روزهاى عيد استفاده مىشود . شامگاهان در سراسر عمارت مرقد ، دالانها ، ايوانها و جاهاى ديگر ساختمان شمع مىافروزند كه تا بامداد روشن است . در بارگاه حضرت معصومه نيز شبانگاهان شمع بسيار روشن مىكنند . دو شمعدان بسيار بزرگ كه هر يك روى سهپايهء سنگينى قرار دارد شبانگاه اطراف خود را نورباران مىسازد . هشت تن قارى موظفند كه شب و روز به نوبت قرآن بخوانند . اين قاريان بىآن كه به رفت و آمد كسان اعتنا كنند به قراءت قرآن مجيد اشتغال دارند ، و گاهى سر خود را به راست و چپ و جلو و عقب حركت مىدهند زيرا بر اين باورند كه اين كار ، هم بيانگر اعتقاد بيشتر آنان به مبانى مذهبى است ، و هم با دقت و توجه افزونتر قرآن را قراءت مىكنند . دوازده قارى نيز بايد به نوبت بر سر قبر شاه صفى قرآن تلاوت كنند ، و بيست و پنج تن نيز به نوبت بر سر گور شاه عباس ثانى قرآن تلاوت نمايند . با اين كه مجموعهء تأسيسات آرامگاه اين هر دو پادشاه داراى نفايس بسيار گرانبها و ارزنده مىباشد ، و از همه با دقت و مواظبت تمام نگهدارى مىشود به گمان من هيچ يك اين دو ، مقبرهء واقعى اين دو پادشاه نمىباشد . زيرا رسم پادشاهان