مخصوصا در فصل تابستان وجود اين منابع آب براى ساكنان قم نعمتى عظيم است . اين شهر بزرگ مساجد و كاروانسراهاى بزرگ و خوب دارد . باشكوه‌ترين و مجلل‌ترين آنها مسجدى است كه دو پادشاهى ، كه اخيرا درگذشته‌اند در آن‌جا به خاك شده‌اند . اين مسجد كه شهرت بسيار دارد داراى چهار حياط است . حياط اول به شكل مربع و همانند باغى پرگل و درخت مىباشد . خيابان ميان آن كه سنگ‌فرش شده با نرده از باغچه‌هاى پوشيده از گل و درخت و سبزه دو طرف جدا شده است . در دو طرف خيابان ، و در طول حياط دو صفهء وسيع و آجرفرش به بلندى سه‌پا وجود دارد كه روى هر كدام بيست اتاق ساخته شده . هر كدام طاقى به وسعت نه‌پاى مربع دارد و هر يك داراى يك بخارى و يك ايوان مىباشد . در طرف چپ در ورودى پاياب گودى بدان‌گونه كه در سطور قبل ياد شد وجود دارد ، و در جانب راست جايگاهى شبيه به يك قفس بزرگ ديده مىشود . بر اطلاق اين قسمت از ساختمان دلگشا و خوش‌منظر و باصفاست . جوى آب صاف و روشنى كه از حوضى واقع در مدخل محوطه جريان مىيابد به حوض ديگرى كه در آخر حياط است وارد مىشود . ده بيت كه بدين شرح با آب طلا بر بالاى مدخل نوشته شده صاحب مقبره را معرفى مىكند تاريخ بناى سر در مقبرهء حضرت معصومهء قم عليها السلام : در زمان پادشاهى خيرآفرين شاه عباس ثانى كه خدا دوران سلطنتش را پاينده بدارد اين در رحمت به روى مردم گشوده گشت چنان درى كه هركس بدان بنگرد بهشت را از ياد مىبرد . بينندگان چنان به خيره و به‌نظر شگفتى بر اين بنا مىنگرند كه آسان نمىتوانند ديده از ديدنش برگيرند و بسان باد بگذرند معصوم خليفه مرشد كامل كه خورشيد گيتىآرا از پرتو راى جهانتابش روشنى گرفته وسيلهء يكى از نواب خود آقامراد اين سه در باشكوه را كه از فرط رفعت و عظمت سر به آسمان مىسايد ساخته است . اين است گذرگاه ورود به بارگاه رفيع و قدرمند حضرت معصومه كه از خاندان جليل حضرت رسالت عليه السلام است . خوشا به حال مؤمنان راستينى كه بر اين آستان رفيع درجات كه ماه و خورشيد بر آن بوسه مىزنند ، سر مىسايند و آن را زيارت مىكنند . همچنان كه تير به هدف اصابت مىكند ملتمسانى كه از اين آستان فياض مراد مىطلبند البته به آرزوى خود مىرسند بىگمان تقدير در برابر بانى و سازندهء اين درگاه كه براى رضاى خدا ساخته مىشود هرگز مانعى به وجود نمىآورد . اى مؤمن پاك اعتقاد اگر مىخواهى تاريخ بناى اين درگاه بلندپايه را