ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
76
سفرنامه شاردن ( فارسى )
نمىكنند . چندان بىپروا و گشاده دستند كه هر موفقيّتى به دست مىآورند در حقيقت به پول مىخرند آن هم به بهاى گران . به سخن ديگر بزرگان دربار عثمانى همه به نسبت مقام و موقع خود از ونيزيها مستمرى ساليانه دريافت مىكنند . جمهورى ونيز از هيچ يك همسايگان به اندازهاى كه از عثمانى مىهراسد بيم ندارد ، به اين سبب براى ادامهء روابط دوستانه با اين كشور از خرج كردن هر چه بيشتر پول ، خوددارى نمىورزد ؛ و براى كسب موافقت و حمايت آن دولت به دادن هرگونه امتياز رضايت مىدهد . مثلا براى اينكه حاكميت آنان بر جزيرهء زانت ( zante ) و سريگو ( cerigot ) و برخى ديگر از مجمع الجزاير آرشيپل ( archipel ) مسجّل باشد هر سال مبلغى به عثمانى مىپردازد ، و اگر تركها در بعضى مسائل بر آنان تحميلاتى روا دارند ، و حقوق حقهشان را غصب كنند هرگز به روى خود نمىآورند و اعتراض نمىكنند . آنان با روشى مدبّرانه و عاقلانه خود را از مصائب اختلافات و جنگهايى كه ميان همسايگانشان روى مىدهد بر كنار و در امان مىدارند ، و با همه يكسان دوستى مىورزند . جمهورى ونيز براى سفارت در عثمانى عمر پيمودهترين ، خردورترين ، مجربترين و تيزبينترين سناتورهاى خود را انتخاب مىكند ، و براى پيشبرد آرمانهاى خود نمايندگانى به قسطنطنيه اعزام مىدارد كه سالها در دربارهاى كشورهاى مسيحى سمت سفارت داشتهاند . در انعقاد بسيار قراردادهاى جنگ و صلح شركت جستهاند ، و به كنه افكار و انديشههاى امپراتوران و نخستوزيران كشورهاى مهم وقوف كامل يافتهاند ، و از گفتار و رفتار فرستادهء هر كشور آنچه را در خيالشان مىگذرد در مىيابند . فرستادگان جمهورى ونيز در همه موارد اختيار تام و تمام دارند ، و مجازند چندان كه لازم تشخيص مىدهند پول خرج كنند . مدت نمايندگى و اقامت سفيران ونيزى در دربار عثمانى معمولا سه سال است . هر يك آنان در طول اين مدت صد هزار اكو به نفع خود پسانداز مىكند از آنكه هنگام مراجعت به دو دليل دولت از او نمىپرسد از مجموع اعتبارى كه در اختيار وى بوده چه مقدار و در چه مصارفى خرج كرده است . نخست اينكه زحمات وى را در تحمل صدمات سفر و رنجهاى روحى و ناملايماتى كه بر اثر خشونتها و تندخوييهاى تركان بر وى وارد آمده بدين گونه جبران كند ، دو ديگر آنكه به آنان كه بيشتر عمر خود را معمولا در دربارهاى كشورهاى اروپايى گذراندهاند ، و براى پيشبرد مأموريتهاى مهم خود كوشش بسيار كردهاند ، و در