رضا قلى ميرزا نايب الاياله

مقدمه 9

سفرنامه رضا قلى ميرزا نايب الاياله ( نوه فتحعلى شاه ) ( فارسى )

و چون ترجمهء انگليسى داراى قسمتهايى در پايان است كه در نسخهء افتاده است مصحح آن نقائص را از روى ترجمهء انگليسى به فارسى درآورده و به آخر متن برافزوده است مطلب سفرنامه كمال يابد . يادى از محبوبى اردكانى ناگفته نماند كه موقع چاپ اول كتاب ، مرحوم حسين محبوبى اردكانى ( معاون آن‌روز ادارهء انتشارات دانشگاه تهران ) سراسر كتاب را خواند و در تصحيح مطبعى نظارت كرد . آقاى فرمانفرمائى قاجار در چند نامهء خود به من يادآور شده‌اند كه در چاپ دوم شرح زحمات آن مرحوم گفته آيد و از پردهء فراموشى به درآيد . از جمله در مكتوب مورخ 12 مرداد 1361 نوشته‌اند : « يك نكته را كه اين جانب غفلت نموده و از نظر دور داشتم و اينك جبران مىكنم و زحمات شادروان مرحوم دكتر حسين محبوبى اردكانى بود كه چنان دقتى در كار غلطگيرى و چاپ كردند كه به آن صورت خوب درآمد . براى جبران زحمات ايشان اين جانب حاضر شدم يكصد جلد از سيصد و سى جلدى كه بابت حق التأليف دانشگاه به اينجانب داد به ايشان واگذار كنم و چون حقيقة از حيث علو طبع و پاكى اخلاق و معلومات تاريخى عميق نظير نداشت با وجود اصرار زياد اينجانب قبول نكرد و مسلما در رفيع‌ترين مقام بهشت جاى دارد . مرگش دوستان او را عزادار ساخت . روانش شاد باد . » اينجا مناسب است كه توضيحى بر نوشتهء آقاى فرمانفرمائى قاجار بيفزايم و بگويم كه مرحوم محبوبى در مقام مساعدت علمى و فكرى به دانشمندان و استادان هيچگونه و چشمداشتى نداشت و بهركس كه مىتوانست هم از باب وظيفهء ادارى و هم اخلاقى علمى بهره مىرسانيد و به هيچ روى وضنت در وجود بسيار بابركت او نبود و از فخرهاى من در دورهء خدمت دانشگاه يكى هم آن بود كه مرحوم محبوبى مرا به سعادت همكارى خود سرافراز ساخت . كتابهايى كه در سلسلهء انتشارات دانشگاه چاپ مىشد در مدت خدمت محبوبى از زير چشم تيزبين او مىگذشت و در حك و اصلاح آنها كوشش بيغرضانه مىكرد و تمام كارهايى را كه براى كتابها انجام مىداد از زمرهء وظايف ادارى مىدانست و حتى از دانشگاه هم انتظار هيچ نوع پاداشى نداشت تا چه رسد به قبول تعارف ديگران . موقعى كه به شوراى تأليف و ترجمه دانشگاه پيشنهاد طبع چند كتاب در زمينهء