فيگوئروآ ( مترجم : غلام رضا سميعى )
488
سفرنامه دن گارسيا دسيلوا فيگوئروآ ( سفير اسپانيا در دربار شاه عباس اول ) ( فارسى )
طوفانى بودن دريا خبر گرفتن از آن طريق ممكن نيست وانمود كردند كه اخبار اين پيشرفت معجزهآسا را با جلدى و چابكى از طريق خشكى بدست آوردهاند . و بر اين خبرها افزودند كه پرتغاليها بعد از باز پس گرفتن دژ كشتيهاى انگليسها و زورقهاى ايرانيان را به آتش كشيدهاند . با اينكه زنان و اطفال نيز با اندكى تفكر وقوع چنان اتفاقاتى را ممكن نمىدانستند خبر چنان به زودى انتشار يافت و مورد قبول عوام الناس قرار گرفت كه هيچكس در درستى آن ترديد نداشت . اين اخبار مجعول بخصوص هنگامى بيشتر مورد قبول قرار گرفت كه كيششان يسوعى و فرقههاى ديگرى كه در انتشار اينگونه اخبار يد طولى دارند با حرارت و قيد قسم از آن سخن گفتند و روىفلر را بعنوان قهرمان بزرگ جنگ معرفى كردند چنان كه با وجود خبر قطعى مرگ پادشاه اسپانيا كه از طريق حلب و مارسى رسيده بود سراسر شهر گوآ از اخبار فتوحات روىفلر پر شده ولولهء شادى و جشن و سرور همگان را به خود مشغول داشته بود . كسانىكه از وضع ناگوار و ميشوم امور هند و بلاهت و نادانى فرمانروايان آن بىاطلاعند و در اينگونه امور به علل و اسباب توجه ندارند ، تصور خواهند كرد كه سخن ما دربارهء اين سادهلوحى و زودباورى افسانهاى بيش نيست در صورتىكه براى اثبات اين مدعا دليلى روشنتر از آن نبود كه چگونه ممكن است در حالىكه مدت كوتاهى پيش از آن حكام هرمز با داشتن پانزده هزار سپاهى و نيروى دريائى عظيم و هرنوع وسائل جنگى و توپخانه از عهدهء دفاع از شهر هرمز و دژ آنكه در طول سالها آن را ملك شخصى خويش مىدانستند برنيامده بودند ، اكنون روىفلر قادر باشد با سيصد مرد اندوهزدهء طعم شكست چشيده و چند كشتى خلع سلاح شده ، فتحى چنان نمايان را بمرحلهء اجرا درآورد . همهء اينها به يكسو ، فرمانروايان گوآ از اينكه خبرى نادرست را به همهء مردم قبولاندهاند راضى بودند و بخصوص از اينكه سفير نمىخواست با پذيرفتن چنان اخبار نادرست بر حماقت خويش صحه گذارد خشمگين بودند . و بخصوص هنگامى خشمگينتر شدند كه اطلاع