فيگوئروآ ( مترجم : غلام رضا سميعى )
30
سفرنامه دن گارسيا دسيلوا فيگوئروآ ( سفير اسپانيا در دربار شاه عباس اول ) ( فارسى )
را با برگ خرما پوشاندهاند . هر پشتبام ناودانى بزرگدار - چنان كه آب باران بهيچوجه به داخل خانهها نفوذ نمىكند . پى يا زيربناى اين خانهها از سنگهاى كوچك و گل و آهك ساخته شده است و بسيار خشن و ناهموار است . خانهها چنان به يكديگر نزديكند كه به زحمت مىتوان از ميان آنها گذشت - بدين سبب شهر از آنچه هست كوچكتر به نظر مىآيد و حال آنكه در حقيقت چنين نيست . در طول راهى كه دريا را به محل كليسا يا صومعهء آگوستنها و دژ مىپيوندد و خانههاى پرتغاليها و چادرها و دكانهاى هنديها در آنجا برپاست كوچهها كمى پهنتر است . و اين قسمت زيباترين ناحيهء شهر به حساب مىآيد . از تاريخ بناى صومعهء سنت آگوستن چند سالى بيش نمىگذرد . اين صومعه نمازخانهاى بسيار زيبا دارد و منضم بدان خانهاى ساختهاند كه دوازده روحانى مىتوانند براحتى در آن زندگى كنند . باغى بسيار زيبا دارد با داربستهاى متعدد كه انگورهاى بسيار مرغوب بر روى آنها به عمل مىآيد . در باغ درختان ميوهء ديگرى هست كه بين آنها خرما بنان جلاى بيشترى دارند . با اينكه بيش از شش هفت سال از غرس نخلها نگذشته است و بلندى آنها بيش از يك نيزه نيست ، زمين محل چنان حاصلخيز است كه درختها از خوشههاى بزرگ خرمائى بسيار مرغوب و چنان پخته و خوب انباشتهاند ، كه بهترين خرماى مشرق زمين به حساب مىآيند . وقتى سفير به بارديد از درختان خرما پرداخت خوشهها كاملا سبز ، تقريبا رسيده و چنان انبوه بودند كه موجب تعجب وى شد . بخصوص هنگامى كه كشاورزان خاطرنشان كردند كه عمق خاك بسيار كم است و با كندن دو سه پا به صخره برخورد مىكنند شگفتى ما صد چندان شد . همهء زمين باغ بوسيلهء يك چاه آبيارى مىشد . و از آنجا كه آب اين چاه بسيار گوارا و سالم بود - همچنانكه آب ديگر چاههاى اين ناحيه نيز چنين است - تنها براى آبيارى باغچه از آن استفاده نمىشد بلكه براى آشاميدن نيز به كار مىرفت . روحانيان در نزديكى اين چاه استخرى بزرگ و