فيگوئروآ ( مترجم : غلام رضا سميعى )

144

سفرنامه دن گارسيا دسيلوا فيگوئروآ ( سفير اسپانيا در دربار شاه عباس اول ) ( فارسى )

جمشيد مبدع آن باشد ، بخصوص قناتهاى بزرگى كه از چهل منار سرچشمه مىگيرند و همراه نهر ديگرى از همين شهرك به شيراز مىآيند و آبى بسيار زلال در آنها جارى است . آب نهر مزبور سيل‌آساست و در بين راه باغها و صحارى شرق شيراز را ، ما بين شهر و كوهى كه قلعهء قديمى خرابه‌اى در آن وجود دارد ، مشروب مىكند . اين شهر زيبا و مشهور در روزگاران گذشته بسيار بزرگتر بود و ساختمانهائى ممتاز داشت كه امروز فاقد آنهاست و دليل آن خرابه‌هائى است كه در محدودهء شهر و خارج آن به چشم مىخورد . هنوز چند سالى بيش از آن تاريخ نمىگذرد كه شاه عباس ، پادشاه فعلى ايران ، در آغاز سلطنت به منظور سركوب يعقوب خان ، حاكم آن روزگار شيراز ، ساختمانهاى زيادى را ويران كرد . شاه در اين حمله ، به منظور پركردن خندقهائى كه دورادور شهر را احاطه كرده بود قسمتى از ديوار شهر را كه تا آن روز برپا بود فرو ريخت چنان كه هم‌اكنون از آب گرد آمده در بقاياى آن خندقها باطلاقهائى بوجود آمده است . آن ياغى بعد از مدتى دفاع و سنگر گرفتن در دژ ، براى نجات جان خويش تسليم گرديد . با اين‌حال به دستور شاه سر از تنش جدا كردند و شاه عباس از آن زمان همواره شيرازيان را مردمى ناسپاس و ياغى تلقى مىكند و كوچكترين ناملايمى را از آنان برنمىتابد . در مسير آب فراوان يا نهرى سيلابى كه از نيم فرسنگى شهر ، از سوى چهل منار به شيراز جارى است مسجدى بسيار قديمى هست كه چون مرقد يكى از بزرگان دين است شيرازيان آن را بسيار محترم مىدارند . آنگونه كه شهرت دارد اين مرد صاحب كشف و كراماتى بوده است . در اين مسجد حجراتى هست كه چند طلبه يا زاهد در آنها سكونت دارند و براى زائران داستان زندگى و كرامات قديس موصوف را بيان مىكنند ، چنان كه براى سفير نيز چنين كردند . عاليجناب اظهار تمايل كرد كه نهرى را كه در مجراى قنات بسيار عميق زير صحن مسجد جارى است و در جلو خان آن بركه‌اى مربع شكل پر از آب زلال تشكيل مىدهد و تعداد زيادى ماهى