فيگوئروآ ( مترجم : غلام رضا سميعى )

127

سفرنامه دن گارسيا دسيلوا فيگوئروآ ( سفير اسپانيا در دربار شاه عباس اول ) ( فارسى )

دادند كه از آغاز كار نيروى توانمند و ستون فقرات ارتش آنها به حساب مىآيد . بدين‌ترتيب رفته‌رفته تركان اصيل مورد تحقير قرار گرفتند و همچون تركمانان گروهى در آسياى صغير كه عرفا آن را آناطولى مىنامند و گروه ديگر به صورت قبايل متفرق در ايالات بزرگ و پهناور آسياى بزرگ به مشاغل اوليهء چوپانى خويش سرگرم شدند . تركان جديد اروپا كه روملى يا رومانيا ناميده مىشوند دربارهء تركان آسيائى چنان تحقيرى روا مىدارند كه نه تنها آنها را « سرباز » نمىخوانند بلكه بطور عموم كاكالز « 106 » مىنامند و در محيط نظامى مشاغل خندق‌سازى و يا ، همچون محكومان به اعمال شاقه ، پاروزنى در كشتيها را بدانها محول مىكنند . و به همين سبب ايرانيان و ديگر ملتهاى تحت سلطهء اين حكومت مطلقه و نيز هنديها و همهء ساكنان شرق آسيا عموما تركها را رومى يا رومزى مىنامند زيرا آنان را از بقاياى يونانيان يا روميان اخير كه همواره دشمن آسيائيها بوده‌اند بشمار مىآورند . چنان‌كه تركان خود نيز با اقامهء دلائلى ، تفاخر مىكنند كه پاسدار ميراث گرانبهاى حكومت مستبدهء روم قديم هستند . بعد از پيمودن سه فرسنگ به رودخانهء فسا كه همان پاسارگاد قديميها است رسيديم . آبش زياد نبود زيرا هنوز باران فصلى آغاز نشده بود . با اين حال بستر خود را در دشت گسترانيده بود و بر اثر طغيان كناره‌هايش چنان بسط يافته بود كه عبور از آن بدون پل غيرممكن بود . بخصوص هنگامىكه ما به رودخانه رسيديم آب تمامى مجارى آن را انباشته بود و باتلاقهائى پديد آمده بود كه حتى نزديك شدن به كرانهء رودخانه نيز مقدور نبود . پلى كه دو جادهء واقع در دو طرف رودخانه را به هم مىپيوندد و همنام رودخانه است ، بسيار طويل اما چنان تنگ است كه ارابهء كوچكى هم به زحمت از آن مىگذرد . اين پل و كاروانسراى نزديك آن‌كه باز هم نام رودخانه را بر آن نهاده‌اند از محل خيرات و مبرات زنى ثروتمند از اهالى شيراز

--> ( 106 ) كاكالز كلمهء تركى است مركب از ( كاكا - لز ) به معنى برده ، ناكس ، پست . - م .