غلامحسين افضل الملك
83
سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )
و تبكى العدى ان تشك حزنا اليهم * عليك و لكن من عيون الشمّاتة در مقابل عبارت يكى نقصان مايه و ديگر شماتت همسايه ، اين عبارت خسران تجارتى و شماته جارتى را بقدرى نيكو ساخته است كه ما فوق ندارد . و همچنين شعر عربى را در مقابل شعر فارسى نيكو سرائيده است . جناب آقا ميرزا داود در سنهء هزار و دويست و هفتاد هجرى ولادت يافتهاند . پدر ايشان مرحوم حاجى ملاحسين قاضى است كه در صدخرو جزء سبزوار ساكن بوده و در آن خاك ضياع و عقارى داشته اهالى بلوكات اطراف از مرحوم حاجى ملا حسين اطاعت داشتند و در هر كارى بامر و نهى او رفتار ميكردند . هفت سال در اواخر سلطنت محمد شاه غازى « 1 » و يكسال در به دو سلطنت شاه شهيد ناصر الدين شاه ، سالار « 2 » كه در خراسان ياغى بود و
--> ( 1 ) - محمد شاه پسر عباس ميرزاى وليعهد و نوهء فتحعليشاه قاجار است ( متولد 1222 و متوفى 1264 ه . ق ) محمد شاه در ابتداى امر حكومت همدان را داشته است و بعد از اينكه باتفاق پدرش بخراسان ميآيد مأمور فتح هرات مىشود . فتح هرات را به علت درگذشت عباس ميرزا ناتمام گذاشته مراجعت مىكند و به عنوان وليعهد به آذربايجان ميرود . پس از اينكه فتحعليشاه در اصفهان فوت مىكند ، بصلاحديد ميرزا ابو القاسم قائم مقام ثانى در تبريز به تخت مىنشيند و پس از چندى به تهران ميآيد فتحعليشاه محمد شاه را بپاس خدمات پسر ارشدش عباس ميرزا و همچنين برطبق مواد قرارداد تركمانچاى به وليعهدى انتخاب مىكند ، و اين امر با مخالفت پسرهاى مقتدر فتحعليشاه مواجه مىشود ، كه اهم آنها عبارت از : حسينعلى ميرزا فرمانفرما حاكم فارس . حسنعلى ميرزاى شجاع السلطنه حاكم كرمان بوده است . محمد شاه در دوران سلطنت خود به هرات لشكر كشيد ولى بر اثر مخالفت انگليس موفق به اين كار نشد و يكى از كارهاى زشت او كشتن قائم مقام و برگزيدن حاج ميرزا آقاسى به صدارت ايران است محمد شاه در تهران فوت كرد و او را در قم دفن كردند . ( 2 ) - حسن خان سالار پسر آصف الدوله از بزرگان قاجاريه و از طايفهء دولّو است . در ابتداى امر سمت خوانسالار فتحعليشاه را داشته است . سپس در زمان محمد شاه -