غلامحسين افضل الملك
21
سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )
بغايت خنك بود و اين سرزمين تا آهوان جزء ييلاقات سمنان محسوب مىشود . از اين قهوهخانه كه گفتم يك فرسخ و نيم ديگر حركت ميكنى مزرعه [ اى ] مسما به « چاشتخوران » است . يك ميدان بچاشتخوران مانده در ميان كوه در كنار چشمهء قليل الماء قهوهخانه و چند اصله درخت است . اين قهوهخانه با مزرعهء پشت كوه ملك جناب حاجى ملاعلى « 1 » است كه از علماى زاهد سمنان است . در اين قهوهخانه ساعتى اقامت كردم . از يك طرف قهوهخانه از سمت دست راست در ميان كوه و دره راهى است كه به « سوگان » بر وزن چوگان ميرود . مسافت اين قهوهخانه تا سوگان يك ميدان راه است و سوگان از ييلاقات بسيار خوب سمنان است كه بعضى اعتدال هواى آن را به ييلاق « شه ميرزاد » كه جزء سمنان است ترجيح ميدهند . در سوگان خانههاى رعيتى نيست . چند باغ در آنجا است و قدرى زراعت در اراضى آنجا مىشود . هركس بخواهد بسوگان ييلاق رود بايد چادر و دستگاه همراه خود ببرد كه آسوده باشد از اين قهوهخانه كه يك ميدان دور ميشوى بچاشتخوران ميرسى . در اينجا چند خانوار و آب روان و مزرعهء مختصر باصفا و يك تالاب آب است . نسيم خوشى در اينجا ميوزد از سمنان تا چاشتخوران چهار فرسنگ است . از اينجا هم تا آهوان دو فرسنگ سنگين است كه دو و نيم محسوب مىشود . قهوهخانه و مزرعه و آب چاشتخوران متعلق به آقا سيد على نقى مشير الاطبّاء و بنى اعمام ايشان است . ميدانى كه از قهوهخانه هم دور شوى دو مزرعهء ديگر نزديك بهم با نهالهاى تازه
--> ( 1 ) - حاجى ملا على از علماى زاهد و از مجتهدين درجهء اول ايران است . وى يكى از شاگردان حاج ملا هادى سبزوارى است ( متولد 1253 و متوفى 1333 ه . ق است ) تحصيلات قديمه را در كربلا و نجف باتمام رسانيده و بعد از آن از محضر فيلسوف و دانشمند ايرانى حاج ملا هادى سبزوارى بهره برده است و در زمان خود مورد احترام اهل علم بوده است و ناصر الدين شاه قاجار توجه خاصى بايشان داشته است براى اطلاعات بيشتر بكتاب تاريخ قومس تأليف آقاى رفيع مراجعه شود