غلامحسين افضل الملك
182
سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )
اين گونه دكاكين دليل بر تمدن و آبادى اين محل است . پستهء درشت بسيار خوب در اينجا به عمل مىآيد . بادام و انجير و انگور اينجا ممتاز است . چادر شبهاى خوب و گليمهاى خوب در اينجا مىبافند . قالىبافى اينجا كه شهرهء ايران است . آب اينجا از هشت فرسخى و چهار فرسخى مىآيد . هم قنات دارند و هم رود آب . در اغلب خانهها آب جارى است . باغات خوب دارند . بلبل اينجا نهايت تعريف را دارد . در اين اوقات كه نيمهء ثانى سرطان است و هوا در غايت گرمى است و گل سورى هم در ميان نيست در وسط روز بلبلها مىخوانند و بلبلان خراسان و « بلاشآباد » سبزوار اينطور نيستند . شخص هندوئى هم در اينجا هست كه كنياك و مسكرات بمردم مىفروشد . قيمت اجناس جز برنج در اينجا ارزان است . كسبهء اينجا بامروّت و انصاف هستند . كمفروشى ندارند . اهالى اين آبادى مردمان خوبى هستند . جمعى از خانزادههاى محترم كرمان در اطراف راور ملك دارند و همينجا ساكن هستند . بلوك « راور » با بلوك « خبيص » و بلوك « رفسنجان » و بلوك « كوه بونان » « 1 » و بلوك « كوه پايه » اتصال دارد . شب شنبهء هيجدهم ربيع الآخر از راور به طرف منزل « حوض پنج » حركت كرديم . مسافت راه را پنج فرسخ گويند لكن چهار فرسخ و نيم است . از راور به كرمان راهى كه حال معمول است من مىنگارم لكن اين اوقات نور اللّه خان پسر حاجى خسرو خان مرحوم ، ابن مرحوم ابراهيم خان ظهير الدوله ، ابن مرحوم مهديقلى خان ، ابن محمد حسن خان قاجار كه معروف بمحمد حسن شاه است و جد بزرگ سلاطين قاجاريه است ، و كنون از بزرگان و اول محترم كرمان است ، همت گماشته كه لا اقل صد هزار تومان خرج كند و از كرمان تا مشهد مقدس هر گدار سخت و گردنهء صعب و كوه است بتراشد و با زمين هموار كند و در بعضى جاها خانات بسازد كه كالسكه و درشكه از كرمان تا مشهد بتواند حركت كند . و الحق
--> ( 1 ) - در اصل چنين است ولى در تلفظ و غالبا در نوشتن كوه بنان بفتح باء گفته و نوشته مىشود .