غلامحسين افضل الملك
181
سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )
خورده حركت كردم . در تالار بزرگ حاجى جعفر قاليهاى دوازده ذرعى بسيار خوب و قاليچههاى خوش نقش ممتاز گسترده ديدم تعجب كردم كه اهل قصبه و ديهات اين گونه فرشها از كجا آوردهاند معلوم شد كه حاجى جعفر در راور كارخانهء قالىبافى دارد كه اين گونه قالىها در منزل خود گسترده است . مرا بكارخانهء قالىبافى خود برد قالىهاى بسيار خوب بدار كشيده بودند كه اطفال ببافتن آن اشتغال داشتند . اين قالىها نهايت امتياز را داشت . آدمى در نقش و نگار و طرز بافت آن حيرت مىكرد . گفتم اين قالىها را ذرعى چند به فروش مىرسانيد . گفتند پارسال ذرعى شانزده تومان به فروش مىرسيد . امسال كه تنزل كرده و بازار قالىفروشى كساد شده ذرعى هشت تومان كمتر به فروش نمىرسد و در قاليچهها قيمت هر ذرعى زياده بر اينها است و اين ذرعى كه من مىگويم ذرع مربع است نه ذرع اهل كرمان كه آنها در قالى نيم ذرع در يك ذرع كه ضرب شود آن را يك ذرع خوانند . از اين كارخانه مرا بكارخانهء ديگر بردند آنجا هم قالىهاى بسيار ممتاز ديديم . نوردى كه از براى قالىبافى در اينجا ديدم بيست ذرع طول و يك ذرع و چارك قطر داشت نورد همان حمّال و تير بزرگ است . هر نوردى صد تومان قيمت داشت و آدمى تعجب مىكرد كه اين تير و نوردها را چگونه حمل و نقل كردهاند . خلاصه بعد از نظارهء اين قالىها و كارخانهها به منزل آمده و راحت كرديم . كنون بطور اختصار ژغرافى راور را مىنويسم . راور جزء بلوكات معتبرهء كرمان است خود راور قصبهايست آباد كه بعضى دهات و مزارع اطراف جزء آن است . ماليات راور اصلا و فرعا با حق الحكومه در اين سنوات از پنجهزار تومان متجاوز است . در قصبهء راور هفتصد خانوار متجاوز است . شصت باب دكان داير دارد كه پنج باب آن خبازى « 1 » است و پنج باب آن قصابى است . دكان قنادى هم در اينجا هست . رزازى « 2 » و آهنگرى و صفارى « 3 » و نجارى و صباغى « 4 » هم دارند .
--> ( 1 ) - نانوائى ( 2 ) - برنجفروشى . ( 3 ) - مس سفيدكنى . ( 4 ) - رنگرزى