غلامحسين افضل الملك

175

سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )

همراهان خوش گذشت . در دربند دو چشمه آب شيرين جارى است ولى قليل است . سى چهل نخل خرما بر سر پا است كه زير سايهء آنها مىتوان راحت كرد . يك كاروانسرائى هم مرحوم محمد اسمعيل خان وكيل الملك نورى والى سابق كرمان در اينجا ساخته است كه در تابستان و زمستان براى كاروانيان باعث احياء نفوس است ، خانوار و رعيتى جز اين كاروانسرا در اينجا نيست . در كاروانسرا يك نفر غلام كرمانى براى حفظ راه هميشه مأمور و متوقف است . او با برادر و زن و بچهء خود در اين كاروانسرا مسكن كرده براى اهل كاروان عليق مال و نان و جوجه و تخم مرغ و ماست و هيزم هميشه حاضر كرده و ذخيره دارد . زوار مثل دو سه منزل پيش كارشان براى خوراك و عليق سخت نيست . در بند اول خاك و آبادى خطهء كرمان است . و اينجا جزء بلوك « راور » است اما محل زراعت نيست كه ماليات داشته باشد . در كوهى كه نزديك دربند است انقوزه مىرويد . شترداران در آنجا رفته از گياه آنجا انقوزه مىگيرند و به فروش مىرسانند . در سه فرسخى دربند معدن زاغ است كه شترداران به آنجا رفته زاغ مىآورند . يك ميل مانده كه شخص به دربند برسد در سر راه كالى است كه آب شور گل‌آلودى از آنجا روان است . درختهاى گز در آنجا روئيده كه هيزم آن به صرف زوار مىرسد . كاروانسرائى را كه مرحوم محمد اسمعيل خان وكيل الملك والى سابق كرمان در اينجا ساخته است ، در سر در آن سنگى منصوب است كه روى آن اين عبارت را كنده‌اند : « در عهد دولت شاهنشاه ايران ناصر الدين شاه قاجار خلد اللّه ملكه اين رباط را وكيل الملك محمد اسمعيل خان نورى زاد اللّه توفيقه بانجام رسانيد » لكن شنيدم كه ساختن اين رباط از پول حاجى ميرزا محمد ابراهيم كرمانى بوده است و تفصيل از اين قرار است : حاجى محمد ابراهيم در عهد ايالت وكيل الملك مردى با ثروت و تمكن و ملاك بوده و اموال زياد داشته و بيشتر اوقات اموال خود را بمصارف خيرات و ساختن