غلامحسين افضل الملك
13
سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )
قلعه در پشت قهوهخانه است كه آنجا را به علىآباد ناميدهاند و آب قنات از قهوهخانه جارى است . اين قنات و اين قريهء علىآباد تازه احداث شده است . در سنهء گذشته آقا - ميرزا ابو القاسم خان پدر معين حضور كه بسته و از طايفهء حضرت اشرف اتابيك اعظم است به اين سرزمين آمده نهرى از اينجا تا رودخانهء جاجرود كنده به قدر سه سنگ آب از رودخانه باينجا آورد و كسى او را مانع نشد و احدى هم حق ممانعت نداشت . بعد در اينجا قلعه بنا كرد . حمام و خانه براى رعيّت ساخت و از اطراف رعايا باينجا آورده مسكن داد . بعد احداث قناتى كرد . چاههاى قنات را تا بقريهء گنداب رسانيد كه در پاى كوههاى جاجرود در سر يك فرسخى است و گنداب جزء دماوند است . آبهاى گنداب به اين چاهها نشر كرده آب جارى گشت . اكنون اين قريهء كلّه عمر هم قنات دارد و هم سه سنگ آب از رودخانهء جاجرود باينجا مىآيد . امسال هشتصد تومان باقلاى اينجا به فروش رسيده است . هزار و پانصد خروار غلّه از اينجا برداشت شده است . گرمك شهرى مانند از اينجا به عمل ميآيد كه به شكل خربزه است ، بسيار شيرين و معطر است . اين قريه صد و - پنجاه خروار اراضى بذرافشان دارد . قدرى از اراضى خالصهء ديوان ضميمهء اراضى اينجا شده است . زوار و عابرين سبيل و رعاياى اين حولوهوش « 1 » بسيار از آقا ميرزا - ابو القاسم خان اظهار رضامندى ميكردند كه در اينجا احداث چنين آبادى كرده است . خلاصه در اينجا پياده شده چاى خوردم . جهت اينكه اينمكان را « عمركلّه » گويند اين است كه در اين زمين دو سه تپهء كوچك بوده است زمين را كه مردم هموار ميكردند سنگى بيرون ميآيد كه شبيه كلّهء انسان است . آن سنگ را تشبيه به كلّهء عمر كرده ، اين آبادى را هم به همين اسم ميخوانند . آن سنگ اكنون در قلعه موجود است . از اينجا سوار شده سه فرسخ ديگر را كه بدون آب و آبادى است رانده تا بايوانك كه بايوانكى معروف است رسيدم . امروز كه سهشنبه هشتم است در اينجا توقف شد . ايوانكى در قديمآباد بوده است . آجرهاى عهد كيان هنوز در اينجا موجود است هنوز گاهى
--> ( 1 ) - در اصل چنين است . صحيح حوش .