غلامحسين افضل الملك
163
سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )
كاروانيان از آنجا آب برمىدارند و راحت هستند . طلوع صبح به منزل رسيديم كه موسوم به « چشمهء آب گرم » است . در اينجا آبادى و رعيت و آب شيرين و عليق مال نيست . ما تمام اينها را از منزل پيش آورديم در اين وادى آقا سيد هدايت اللّه سيرجانى كرمانى باز براى سايهبان قوافل كاروانسراى خوبى ساخته كه بسيار باعث راحتى است اگر اين كاروانسرا نبودى معدودى از مردم در صحراى كوير به هلاكت رسيدندى . پهلوى كاروانسرا چشمه [ اى ] مىجوشد كه آب آن گرم است و معدنى است . استخر كوچكى احداث كرده و آب آن به اراضى النك و كوير ميريزد . چون اراضى اينجا شورهزار است آب اين چشمه را نمىتوان خورد . بايد آب از منزل پيش آورد ولى ستوران را مىتوان از اين ، آب داد . صحراى كنار اين چشمه كوير سختى است . در اطراف چشمه درختهاى گز سبز شده است كه دوقهء آن بسى قطور است . در حوالى چشمه النگ خوبى است كه مرتع بعضى گاوها است . كه از ديهات اطراف در اينجا سرمىدهند . آب اين چشمه معدنى است و گرم است . من و تقى خان بعد از ظهر لخت شده در چشمه رفتيم و خود را شستوشو داديم . در روبروى كاروانسرا در سر يك فرسخى سلسلهء تپه درازى كشيده شده است كه به تپهء نادرى معروف است . نادر شاه افشار كه از كرمان بخراسان مراجعت مىكرده از اين راه گذشته و در سر تپه كه بسى طويل است و در سر نيم فرسخى و يك فرسخى اين چشمه آب گرم واقع شده و اردوى او در كنار تپه و اطراف چشمه منزل كردهاند . نادر شاه در سر اين تپه چند نفر از اهل اردوى خود را كشته و جهت اين بوده است كه در كنار اين تپه كه محل عبور و مرور قوافل است تا يك فرسخ بل متجاوز ، كويرى است كه سم مال در وقت خشكى زمين به خاك فرو مىرود و بصعوبت بيرون مىآيد وقتى كه باران آيد نعوذ باللّه كه از اين يك فرسخ نمىتوان عبور كرد . تا زانوى اسب به گل فرو مىرود و حركت مال كمال صعوبت را دارد . نادر شاه وقتى كه از اينجا عبور مىكرده است باران آمده و اراضى كوير باتلاق شده حركت بر خيول او سخت گشته