غلامحسين افضل الملك
162
سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )
عماد الملك « 1 » حاكم شهر طبس است . در باغات او منزل داشتيم . بيست خانوار در عربآباد ساكن هستند . زنان از براى لباس مردان پارچهء ابريشم در روى كارگاه مىبافند كه خيلى محكم است . مردم اينجا پريشان حال مىباشند . قلعهء محكمى از قديم در اينجا است كه كنون قدرى ويران [ شده ] و كسى در آن سكنى ندارد . چون در اين صفحات ايمنى است مردم بيرون قلعه منزل كردهاند . هواى اينجا گرم است ولى نه چندانكه آدمى متاذى شود . منزل فردا كه موسوم به « برج » و « چشمه » و « آبگرم » است ابدا آبادى و رعيت نيست . هركس بايد از اينجا يا زنادقون حمل خوراكى و سيورسات خيول كند . در منزل پس فردا هم كه موسوم به « چشمه كز » است آبادى و رعيت نيست . بايد حمل آذوقه و سيورسات از عربآباد و زنادقون كرد . محض آن اين سطور را نوشتم كه عابرين ملتفت باشند . شب پنجشنبهء نهم ، آذوقهء دو منزل را از عربآباد برداشته به طرف « چشمهء آب گرم » حركت كرديم . مسافت راه پنج فرسخ بيشتر و شش فرسخ كمتر است . در طرف دست راست جاده كوهى عظيم است كه شهر طبس و آباديهاى زيادى در پشت آن واقع شده ولى اين طرف كه ما حركت مىكنيم صحراى كوير است . در سر يك فرسخى قريه زنادقون است . آب روان و باغات و دويست خانوار دارد . كاروانسرائى حاجى ابراهيم افغان براى كاروانيان در اينجا ساخته كه هنوز تمام نشده است . بيشتر از كاروانيان در عربآباد منزل نمىكنند در زنادقون مىافتند كه از حيث فراخى نعمت آسودهتر باشند . از زنادقون يك فرسخ كه حركت كنى باز آب انبارى در وسط بيابان ساختهاند كه آب شيرين دارد و قوافل مشروب مىشوند . در سر سه فرسخى عربآباد و دو فرسخى زنادقون باز آب انبار ديگرى است كه
--> ( 1 ) - حاج محمد باقر خان كه عنوان وكيل طبس يعنى حكمران را داشته است سالها در طبس و نواحى اطراف آن حكومت داشته است و از ناصر الدين شاه لقب عماد الملك يافته است .