غلامحسين افضل الملك
156
سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )
در منزل رباط آسوده باشد بايد با مشكها از تون آبها بردارد كه در منزل رباط آسوده باشد . ما چنين كرديم و از تون چهار مشك حمل كرديم و شبانه حركت نموديم . مسافت راه هفت فرسخ است . در دو طرف راه كوههاى بهم پيوسته است كه ارتفاع زياد ندارد . بيشتر آن تپههايى است متصل به يكديگر . جاده در ميان كوهها واقع شده . گاهى فاصلهء كوهها از دو طرف جاده يك فرسخ است و گاهى هم دويست ذرع فاصله دارند . هنگام صبح به منزل رباط رسيديم و در اينجا صحرائى است كه بين كوههاى دو طرف است . بعضى گياهها در دامنهء كوهها روئيده و هنوز سبز است و غالبا در اينجا بادهاى خنك مىوزد و مىتوان اين سرزمين را جزء ييلاقات اين صفحات شمرد اما افسوس كه بواسطهء بىآبى و زمين سنگلاخ درختى و مزرعه [ اى ] در اينجا روئيده نيست . احدى در اينجا از سكنه يا زارع پيدا نمىشود . بواسطهء وزيدن بادها هواى اينجا اندكى خنك است لكن به جهت نبودن كاروانسرا و سايهانداز در وسط روز آفتاب چنان مىتابد كه كاروانيان بىسراپرده را عاجز و افتاده مىسازد بنائى كه در اين منزل هست فقط يك رباط كوچكى است كه تقريبا از دويست سال قبل از سنگهاى ناهموار در اينجا ساختهاند و كنون همان رباط هم خراب شده است كه نمىتوان منزل كرد و از سرما و گرما نجات يافت . حجرهها به كلى خراب شده است مگر در بيرون رباط ده دوازده ايوان كوچكى است كه صبح و عصر قدرى خوب است . لكن بيشتر روز را چنان آفتاب مىگيرد كه از گرما آدمى بتاب و تعب مىافتد و معلوم نيست بانى اين رباط كه بالتمام از سنگ است كى بوده است . من كاروانسرا و رباط سنگى در جميع منازل ايران نديدهام مگر يك كاروانسرا كه در منزل آهوان به راه خراسان كه از عهد انوشيروان تا حال مانده و كنون خراب است . و من شرح آن را در چند سفرنامهء خراسان خود نوشتهام يكى همين رباط كوچك مختصر است كه مجموع آن از سنگ ساخته شده و كنون به كلى خراب و بانى آن معلوم نيست از راه خراسان به كرمان اين دويم منزلى است كه اهل خيرات بايد كاروانسراى بسيار خوبى در اينجا