تون شهرى است گرمسير برج و باروى قديم آن بر سرپاست وسعت فسحت شهر اين است . از دروازهء مشهد تا دروازهء كرمان كه پياده حركت كنى نيمساعت مسافت است . در محوطهء شهر هشت هزار خانوار كمتر است . در كنار شهر ارگى از قديم هست كه بناى آن خراب شده ديوارها و آثار و بيوتات آن در سرپاست . تا عهد صفويه اين ارگ داير بوده در عهد افشاريه و زنديه رو به انهدام گذاشته الآن باير است . نزديك شهر شتر گلوئى ساخته بودند كه آب از روى ديوار كنار خندق نزديك دروازه ارگ وارد بيوتات دولتى ارگ مىشده الآن شتر گلو و نهر روى ديوار سنگى در كنار خندق موجود است كه اسباب حيرت است . پيله و ابريشم در اين شهر به عمل مىآيد كه بعضى به اين كار حرفت دارند . اهل اينجا مردمان خوبى هستند . اين شهر جزء گرمسير است و از توابع شهر طبس است . اما هواى طبس بدرجه [ اى ] شدت حرارت دارد كه اهل آنجا بتون ، ييلاق مىآيند و چند ماه تابستان توقف مىكنند . از شهر تون تا شهر طبس هفت منزل مسافت دارد . در بيشتر شبها يك نسيم خوش در اينجا مىوزد كه مىتوان براحتى زندگانى كرد . ديوارهاى كوچه و بناى خانه‌ها و سقف رواقها و اطاقهاى اين شهر غالبا بخشت است كه مثل آجر سخت است . در اين شهر آجر خيلى بندرت به كار برده‌اند . مگر در جرزهاى درب خانه ، و الا تمام بناها خشت خام است . خشت و گل اينجا بسيار سخت و محكم است . در اين شهر خانه‌ها از سيصد سال قبل ساخته‌اند كه مجموع آن از خشت خام است و هنوز خراب نشده و در سرپاست . طاق اطاقهاى آن همه گنبدى و ضربى پخ است . هفت آب وارد شهر مىشود و در اطراف روان است . يكى از آنها شور مزه است . امامزاده در اينجاست كه گنبد و بارگاهى دارد او را نشناختم و سند صحيحى بدست نياوردم هركس از تون بخواهد به طرف كرمان رود بايد خيلى از آذوقه همراه بردارد و بايد مشك‌ها بخرد كه در بعضى از منازل طرف كرمان آب نيست و بايد گاهى ميان