غلامحسين افضل الملك
118
سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )
صاحب ضياع و عقارند . امروز شاخص اين طايفه بعد از مرحوم نصرة الملك جناب شوكة الدوله است كه قيّم دو پسر كوچك نصرة الملك مىباشد . و بطور خوبى باستحضار مجتهدين ، چهار صد هزار تومان املاك ورثه نصرة الملك را حفظ مىكند و از وجه اجاره املاك قروض و گذران ورثه را ميدهد . و الحق بطور انصاف در حق ايشان پدرى كرده است . چون پسران بزرگ شوند رياست نصف ايل را به آنها واگذار مىكند و خود برياست دو سه هزار خانوار ايل كه در زمان نصرة الملك بدست پدرش مرحوم عطاء اللّه خان و نوروز خان بوده است مىپردازد . برحسب تقسيمى كه از قديم داشتهاند تعادل خواهد ورزيد . و محض آنكه شقاوت بعضى را يادداشت كنم يك مطلب تاريخى مىنگارم . سالار پسر مرحوم حاجى اللهيار خان « 1 » آصف الدوله والى خراسان كه هفت سال در زمان محمد شاه غازى و يك سال در اوايل سلطنت شاهنشاه شهيد ناصر الدين شاه غازى ياغى بدولت ايران بود و داعيهء سلطنت داشت . امراء خراسان را ميخواست با خود همراه كند . امراء
--> ( 1 ) - اللهيار خان آصف الدوله از بزرگان و محترمين ايل قاجاريه بوده است . برادر زن عباس ميرزا و دائى محمد شاه قاجار است . مدتى در زمان فتحعليشاه قاجار عنوان صدارت داشته است . در جنگهاى ايران و روس شركت مىكند ولى به علت ترس و جبنى كه داشته است عرصهء كارزار را ترك مىكند و باعث شكست ايرانيان مىشود نخست مورد تنفر عباس ميرزاى وليعهد بوده است . مرحوم ميرزا ابو القاسم قايم مقام اشعارى در وصف او دارد كه دو بيت آن در اينجا نقل مىشود : بگريز بهنگام كه هنگام گريز است * رو در پى جان باش كه جان سخت عزيز است اى خائن نان و نمك شاه و وليعهد * حق نمك شاه و وليعهد گريز است آصف الدوله در زمان محمد شاه باتفاق پسرش حسن خان سالار بخراسان ميرود و والى خراسان بوده است و پس از چندى بتهران ميآيد و راهى مكهء معظمه مىشود و پسرش حسن خان در به دو حكومت ناصر الدين شاه در خراسان قيام مىكند لكن كاردانى و حسن تدبير امير كبير باعث از بين رفتن او مىشود .